- Số 357, Phan Đình Phùng, Thái Nguyên
- hashi-group@hashi.edu.vn
by Hashi
Động Đất Tại Nhật Bản: Lịch Sử, Nguyên Nhân Và Cẩm Nang Ứng Phó Dành Cho Người Việt
Với nhiều bạn trẻ Việt Nam, Nhật Bản là điểm đến hấp dẫn bởi chất lượng giáo dục, cơ hội việc làm, môi trường sống hiện đại và nền văn hóa giàu bản sắc. Tuy nhiên, bên cạnh những điều đáng mong đợi, du học sinh và người lao động cũng cần chuẩn bị kiến thức về một đặc điểm tự nhiên không thể tách rời khỏi cuộc sống tại quốc gia này: Động đất.
Động đất tại Nhật Bản xảy ra tương đối thường xuyên, nhưng không phải trận động đất nào cũng gây thiệt hại nghiêm trọng. Phần lớn chỉ tạo ra rung chấn nhỏ và kết thúc trong thời gian ngắn. Điều tạo nên sự khác biệt của Nhật Bản không phải là khả năng ngăn động đất xảy ra, mà là năng lực giảm thiểu hậu quả thông qua công nghệ cảnh báo, tiêu chuẩn xây dựng, giáo dục cộng đồng và thói quen chuẩn bị từ trước.
Vì vậy, người Việt Nam sinh sống tại Nhật không nên hoảng sợ, nhưng cũng không được chủ quan. Hiểu nguyên nhân, đọc đúng thông tin cảnh báo và biết phải làm gì trước, trong, sau động đất sẽ giúp bạn bảo vệ bản thân, hỗ trợ những người xung quanh và thích nghi tốt hơn với cuộc sống tại Nhật.
Mục lục [Hiển thị]
Động đất xảy ra khi các khối đá bên dưới lòng đất chịu lực nén hoặc kéo trong thời gian dài, sau đó đột ngột dịch chuyển dọc theo một mặt đứt gãy. Năng lượng được giải phóng tạo thành sóng địa chấn và truyền lên bề mặt, khiến mặt đất rung chuyển.
Nhật Bản nằm gần những khu vực tiếp giáp của nhiều mảng kiến tạo. Ngoài khơi phía đông và phía nam Nhật Bản, các mảng đại dương như mảng Thái Bình Dương và mảng Biển Philippines đang dịch chuyển, đồng thời chìm xuống bên dưới các mảng nằm phía Nhật Bản. Quá trình này tạo ra lực nén rất lớn trong lớp vỏ Trái Đất. Khi ứng suất tích tụ vượt quá giới hạn chịu đựng của đá, một trận động đất sẽ xảy ra.
Nhật Bản có thể xảy ra nhiều loại động đất khác nhau. Mỗi loại có cơ chế, độ sâu và phạm vi ảnh hưởng không giống nhau:
Khi theo dõi tin tức tại Nhật, bạn cần phân biệt magnitude và shindo. Magnitude thể hiện quy mô năng lượng của toàn bộ trận động đất, trong khi shindo thể hiện mức độ rung thực tế tại từng địa điểm.
Cơ quan Khí tượng Nhật Bản sử dụng thang cường độ địa chấn gồm 10 cấp: 0, 1, 2, 3, 4, 5 yếu, 5 mạnh, 6 yếu, 6 mạnh và 7. Cùng một trận động đất, khu vực gần tâm chấn hoặc có nền đất yếu có thể ghi nhận shindo cao hơn những nơi khác. Tầng cao của các tòa nhà cũng có thể rung lâu và mạnh hơn do ảnh hưởng của dao động chu kỳ dài.
(Tham khảo thêm: Cách đọc thang đo Shindo và thông tin động đất tại Nhật Bản)
Lịch sử phòng chống thiên tai của Nhật Bản được hình thành từ những mất mát rất lớn. Mỗi thảm họa đều để lại bài học về tiêu chuẩn xây dựng, phòng cháy, sơ tán, cứu hộ và tổ chức cộng đồng.
Ngày 1 tháng 9 năm 1923, một trận động đất có độ lớn ước tính 7,9 xảy ra tại khu vực Sagami, gây thiệt hại trên diện rộng ở Tokyo, Kanagawa và nhiều tỉnh lân cận. Trận động đất xảy ra gần giờ ăn trưa, khi nhiều gia đình đang sử dụng bếp lửa. Nhà cửa đổ sập, đường ống nước bị phá hủy và nhiều đám cháy bùng phát cùng lúc.
Theo tài liệu của Văn phòng Nội các Nhật Bản, thảm họa khiến hơn 105.000 người thiệt mạng và mất tích; phần lớn thương vong liên quan đến hỏa hoạn. Sự kiện này cho thấy động đất không chỉ nguy hiểm bởi rung lắc mà còn bởi cháy lan, sập nhà, mất nước, gián đoạn giao thông, tin đồn và tình trạng hỗn loạn sau thảm họa.
Ngày 1 tháng 9 sau đó được chọn làm Ngày Phòng chống Thiên tai tại Nhật Bản. Nhiều trường học, doanh nghiệp và địa phương tổ chức diễn tập trong thời gian này để nhắc lại bài học từ thảm họa Kanto.
Sáng ngày 17 tháng 1 năm 1995, trận động đất độ lớn 7,3 xảy ra gần phía bắc đảo Awaji, tác động đặc biệt nghiêm trọng đến thành phố Kobe và khu vực lân cận. Nhiều ngôi nhà, đường cao tốc, tuyến đường sắt, cảng biển và hệ thống hạ tầng đô thị bị phá hủy.
Thảm họa khiến 6.433 người thiệt mạng và hàng chục nghìn người bị thương. Bên cạnh bài học về khả năng chống chịu của nhà ở cũ, sự kiện này còn thúc đẩy phong trào tình nguyện, các tổ chức phòng chống thiên tai tự quản và hoạt động hỗ trợ lẫn nhau trong cộng đồng.
Ngày 11 tháng 3 năm 2011, trận động đất cực lớn xảy ra ngoài khơi vùng Tohoku. Rung chấn mạnh kéo dài, sau đó là sóng thần tàn phá nhiều khu vực ven biển. Thảm họa đồng thời dẫn đến sự cố nghiêm trọng tại Nhà máy điện hạt nhân Fukushima Daiichi.
Sự kiện năm 2011 cho thấy người dân ven biển không được chờ đợi để xác nhận bằng mắt xem sóng thần có đến hay không. Khi cảm nhận rung lắc mạnh hoặc kéo dài ở gần biển, việc ưu tiên cao nhất là nhanh chóng di chuyển lên vùng đất cao hoặc công trình sơ tán sóng thần.
Những bài học từ thảm họa cũng thúc đẩy Nhật Bản tăng cường giáo dục sơ tán, cải thiện hệ thống cảnh báo, rà soát bản đồ nguy cơ và đề cao sự phối hợp giữa tự bảo vệ, hỗ trợ cộng đồng và cứu trợ của cơ quan công quyền.
Chuỗi động đất Kumamoto đặc biệt đáng chú ý vì khu vực này ghi nhận cường độ shindo 7 trong hai trận động đất lớn liên tiếp. Điều đó nhắc nhở người dân không nên mặc định rung chấn đầu tiên luôn là trận mạnh nhất. Sau một trận động đất, vẫn có khả năng xảy ra dư chấn mạnh hoặc một trận lớn hơn.
Động đất Đông Iburi tại Hokkaido năm 2018 gây sạt lở lớn và sự cố mất điện trên phạm vi rộng. Động đất bán đảo Noto ngày 1 tháng 1 năm 2024 đạt độ lớn 7,6, ghi nhận cường độ shindo 7 tại một số địa điểm. Địa hình bán đảo, đường sá bị hư hỏng, cháy nhà và các khu dân cư bị cô lập khiến công tác cứu hộ gặp nhiều khó khăn.
Vào khoảng 16 giờ 27 phút ngày 28 tháng 7 năm 2026, một trận động đất mạnh có độ lớn 7,1 đã xảy ra tại khu vực Kumamoto, thuộc đảo Kyushu, miền nam Nhật Bản. Theo Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, tâm chấn nằm tại khu vực đất liền của tỉnh Kumamoto, ở độ sâu khoảng 10 km, với tọa độ gần 32,6 độ vĩ Bắc và 130,7 độ kinh Đông. Một số địa điểm ghi nhận mức rung chấn tối đa shindo 7 – cấp cao nhất trong thang cường độ địa chấn của Nhật Bản.
Rung chấn đã làm nhiều công trình bị hư hỏng hoặc sụp đổ, gây cháy, đứt gãy đường sá và làm gián đoạn hệ thống điện, nước, viễn thông và giao thông công cộng. Hoạt động đường sắt, hàng không và sản xuất tại một số nhà máy ở Kyushu phải tạm dừng để kiểm tra an toàn. Một vụ nổ nghi liên quan đến rò rỉ khí gas cũng xảy ra tại một trung tâm thương mại sau khi động đất, cho thấy nguy cơ sau rung chấn có thể đến từ cháy nổ và hư hỏng hạ tầng, không chỉ từ việc nhà cửa bị sập.
Sau trận động đất chính, khu vực Kumamoto tiếp tục ghi nhận nhiều dư chấn. Đáng chú ý, vào khoảng 17 giờ 08 phút cùng ngày, một trận động đất có độ lớn 6,1 xảy ra tại khu vực Amakusa – Ashikita của tỉnh Kumamoto và ghi nhận cường độ rung chấn tối đa shindo 5 yếu. Ngoài ra, nhiều rung chấn nhỏ hơn tiếp tục xuất hiện trong những giờ sau đó, khiến nguy cơ công trình đã suy yếu tiếp tục đổ sập hoặc phát sinh sạt lở vẫn ở mức đáng lo ngại.
Lưu ý: Công tác tìm kiếm, cứu hộ và thống kê thiệt hại vẫn đang được thực hiện tại thời điểm ngày 30 tháng 7 năm 2026. Các số liệu về thương vong và hư hại có thể tiếp tục được cơ quan chức năng Nhật Bản cập nhật.
Những sự kiện này cho thấy mỗi khu vực có một dạng rủi ro khác nhau. Thành phố lớn có thể đối mặt với cháy lan, tắc nghẽn giao thông và hàng triệu người không thể về nhà; vùng núi có nguy cơ sạt lở; khu vực ven biển có nguy cơ sóng thần; còn bán đảo và đảo nhỏ có thể bị cô lập khi đường giao thông bị cắt đứt.
(Tham khảo thêm: Những thảm họa tự nhiên lớn và bài học phòng chống thiên tai tại Nhật Bản)
Khoa học hiện nay có thể xác định những khu vực có nguy cơ địa chấn, theo dõi chuyển động của lớp vỏ Trái Đất và xây dựng kịch bản thiệt hại. Tuy nhiên, chưa thể dự báo chính xác đồng thời thời gian, địa điểm và độ lớn của một trận động đất trong tương lai.
Vì vậy, các thông tin trên mạng xã hội tuyên bố chắc chắn rằng một trận động đất lớn sẽ xảy ra vào ngày, giờ cụ thể cần được xem xét thận trọng. Cơ quan chức năng Nhật Bản nhấn mạnh rằng sự chuẩn bị hằng ngày mới là nền tảng của phòng chống động đất.
Rãnh Nankai kéo dài từ khu vực vịnh Suruga đến ngoài khơi Hyuga-nada. Dọc ranh giới này, những trận động đất lớn từng lặp lại trong lịch sử với khoảng cách thời gian thường vào khoảng 100 đến 150 năm.
Trong kịch bản động đất cực lớn tại rãnh Nankai, nhiều khu vực từ Tokai, Kinki, Shikoku đến Kyushu có thể chịu rung chấn mạnh và sóng thần. Tuy nhiên, việc một khu vực có nguy cơ cao không đồng nghĩa có thể xác định chính xác ngày động đất sẽ xảy ra.
Khi phát hiện hiện tượng bất thường hoặc đánh giá khả năng xảy ra động đất dọc rãnh Nankai tăng tương đối, Cơ quan Khí tượng Nhật Bản có thể phát hành thông tin đặc biệt. Người dân cần làm theo hướng dẫn của chính quyền địa phương, kiểm tra lại đồ dùng khẩn cấp và duy trì trạng thái sẵn sàng sơ tán.
Trong nhiều trường hợp, người dân vẫn tiếp tục sinh hoạt và làm việc bình thường nhưng phải tăng cường đề phòng. Riêng những khu vực mà sóng thần có thể đến quá nhanh, chính quyền có thể yêu cầu một số nhóm dân cư sơ tán trước.
Sau trận động đất chính, trạng thái ứng suất của đá xung quanh vùng đứt gãy bị thay đổi, tạo ra các dư chấn. Số lượng dư chấn thường nhiều nhất ngay sau động đất và giảm dần theo thời gian, nhưng một số dư chấn mạnh vẫn có thể xảy ra.
Do đó, người dân không nên quay lại tòa nhà bị hư hỏng khi chưa có xác nhận an toàn. Đặc biệt cần cảnh giác với đồ vật đã xê dịch, tường nứt, mái ngói, kính, biển quảng cáo, sườn dốc và các công trình có nguy cơ sập sau rung chấn tiếp theo.
(Tham khảo thêm: Động đất rãnh Nankai là gì và người nước ngoài cần chuẩn bị như thế nào?)
Một trong những biện pháp quan trọng nhất của Nhật Bản là nâng cao khả năng chịu động đất của nhà ở, trường học, bệnh viện, văn phòng, cầu đường và hạ tầng công cộng. Các công trình có thể sử dụng kết cấu chịu lực, hệ thống giảm chấn hoặc cách chấn tùy theo quy mô và mục đích sử dụng.
Nhật Bản đã tăng cường tiêu chuẩn kháng chấn đối với công trình xây dựng từ năm 1981. Bộ Đất đai, Hạ tầng, Giao thông và Du lịch Nhật Bản lưu ý rằng nhiều công trình xây trước thời điểm này có thể thuộc tiêu chuẩn cũ và cần được kiểm tra, gia cố hoặc xây dựng lại. Tuổi của tòa nhà không phải yếu tố duy nhất quyết định an toàn, nhưng là thông tin người thuê nhà nên tìm hiểu.
Cảnh báo động đất sớm, tiếng Nhật là 緊急地震速報 – Kinkyū Jishin Sokuhō, được phát đi ngay sau khi hệ thống phát hiện một trận động đất và ước tính rung chấn mạnh sắp đến.
Cảnh báo có thể xuất hiện trên điện thoại, truyền hình, radio và hệ thống loa công cộng. Tùy khoảng cách tới tâm chấn, người nhận cảnh báo có thể có từ vài giây đến một khoảng thời gian ngắn để bảo vệ đầu, tránh xa cửa kính hoặc dừng hoạt động nguy hiểm. Ở khu vực rất gần tâm chấn, rung lắc có thể đến trước hoặc gần như đồng thời với cảnh báo.
Học sinh Nhật Bản được hướng dẫn cách trú dưới bàn, bảo vệ đầu và di chuyển theo hàng đến điểm sơ tán. Doanh nghiệp, nhà máy, ký túc xá và khu dân cư cũng thường tổ chức diễn tập phòng cháy, sơ tán và cứu hộ.
Nhật Bản tổ chức nhiều hoạt động phòng chống thiên tai quanh Ngày Phòng chống Thiên tai 1 tháng 9 và Ngày Phòng chống Sóng thần 5 tháng 11. Mục tiêu của việc diễn tập không chỉ là ghi nhớ lý thuyết mà còn hình thành phản xạ khi căng thẳng.
Cách tiếp cận phòng chống thiên tai tại Nhật thường nhấn mạnh ba tầng hỗ trợ:
Sau các thảm họa lớn, Nhật Bản nhận thấy rằng trong những giờ đầu tiên, lực lượng chuyên nghiệp có thể chưa tiếp cận được tất cả khu vực. Vì vậy, khả năng tự bảo vệ và hỗ trợ lẫn nhau của cộng đồng giữ vai trò đặc biệt quan trọng.
Người Nhật thường không dừng toàn bộ cuộc sống chỉ vì có thông tin về nguy cơ động đất. Thay vào đó, họ kiểm tra đồ dùng, cập nhật thông tin chính thức và tiếp tục sinh hoạt với trạng thái sẵn sàng. Đây là cách tiếp cận phù hợp với du học sinh và người lao động Việt Nam: bình tĩnh, có kiến thức, có kế hoạch và hành động theo hướng dẫn.
(Tham khảo thêm: Văn hóa phòng chống thiên tai và tinh thần cộng đồng của người Nhật)
Trong tình huống khẩn cấp, loa phát thanh và hướng dẫn tại địa phương có thể sử dụng nhiều từ chuyên môn. Nếu chưa quen tiếng Nhật, bạn có thể nhầm giữa cảnh báo, khuyến cáo và lệnh sơ tán.
Người Việt nên học trước những từ như 地震 – động đất, 津波 – sóng thần, 避難 – sơ tán, 避難所 – nơi sơ tán, 高台 – vùng đất cao, 余震 – dư chấn và 火事 – hỏa hoạn.
Du học sinh và người lao động thường ưu tiên nhà có giá thuê thấp. Một số căn nhà có thể đã được xây dựng từ lâu hoặc có lối thoát hẹp. Trước khi ký hợp đồng, nên hỏi năm xây dựng, kết cấu công trình, vị trí cầu thang thoát hiểm và nguy cơ ngập, sóng thần hoặc sạt lở tại khu vực.
Ngay cả khi tòa nhà có kết cấu tốt, tủ cao, tủ lạnh, lò vi sóng, kệ sách và đồ vật đặt trên cao vẫn có thể gây thương tích. Vì vậy, cần cố định nội thất và không kê giường bên cạnh tủ lớn hoặc cửa kính.
Khi có động đất mạnh, tàu có thể dừng để kiểm tra đường ray. Du học sinh hoặc người lao động có thể phải ở lại ga, trường học, công ty hay một cơ sở tiếp nhận tạm thời thay vì lập tức về nhà.
Không nên cố đi bộ quãng đường rất xa khi đường phố còn nhiều kính vỡ, công trình hư hỏng và giao thông hỗn loạn. Hãy nghe thông báo của nhà ga, trường học, công ty và chính quyền địa phương.
Người lao động trong nhà máy có thể gặp nguy hiểm từ máy móc, hàng hóa trên giá cao, hóa chất, kim loại nóng hoặc đường ống áp lực. Người làm tại công trường phải đề phòng giàn giáo, vật liệu và cần cẩu. Người làm trong bếp phải chú ý dầu nóng, dao, bếp gas và thiết bị điện.
Mỗi nơi làm việc đều có quy trình dừng máy, ngắt nguồn và sơ tán riêng. Người lao động cần tham gia đầy đủ buổi huấn luyện, không bỏ qua hướng dẫn vì nghĩ rằng mình chỉ làm việc trong thời gian ngắn.
Người làm việc trong ngành thủy sản, đóng tàu, khách sạn ven biển hoặc nông nghiệp cần đặc biệt chú ý nguy cơ sóng thần. Người sống gần sườn núi phải đề phòng sạt lở, đá rơi và đường bị chia cắt.
Bản đồ nguy cơ tại địa phương quan trọng hơn những lời khuyên chung. Hai người cùng sống trong một tỉnh nhưng có thể phải thực hiện hai phương án sơ tán hoàn toàn khác nhau.
(Tham khảo thêm: Kinh nghiệm thuê nhà an toàn dành cho du học sinh và người lao động tại Nhật)
Cơ quan Quản lý Hỏa hoạn và Thiên tai Nhật Bản khuyến nghị người dân tìm hiểu cường độ rung dự kiến tại nơi ở, thống nhất phương án liên lạc, xác định đường sơ tán, chuẩn bị đồ dự trữ và cố định nội thất trước khi động đất xảy ra.
Túi khẩn cấp nên đủ nhẹ để bạn có thể đeo và di chuyển nhanh. Đồ dùng cần được điều chỉnh theo tình trạng sức khỏe, mùa trong năm và đặc điểm khu vực sinh sống.
Ngoài túi sơ tán, nên có lượng nước, thực phẩm, thuốc và vật dụng vệ sinh dự trữ tại nhà trong vài ngày. Không nên đợi tới khi có cảnh báo mới đi mua vì cửa hàng có thể đông, hàng hóa nhanh chóng hết và giao thông bị gián đoạn.
Ứng dụng Safety tips cung cấp cảnh báo động đất sớm, cảnh báo sóng thần và nhiều thông tin thiên tai bằng tiếng Việt. Ứng dụng cũng có sơ đồ hướng dẫn sơ tán và các mẫu câu hữu ích cho người nước ngoài.
Bên cạnh đó, hãy bật cảnh báo khẩn cấp trên điện thoại, theo dõi Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, trang thông tin của tỉnh hoặc thành phố nơi cư trú và thông báo từ trường học, nghiệp đoàn hoặc doanh nghiệp.
Hãy thống nhất trước với gia đình và bạn bè về một điểm liên lạc trung gian, nơi gặp lại và nội dung tin nhắn ngắn như: “Tôi an toàn – đang ở đâu – sẽ đi đâu tiếp theo”. Sau thảm họa, nên ưu tiên tin nhắn hoặc dịch vụ nhắn tin thay vì liên tục gọi điện.
Nhật Bản có dịch vụ nhắn tin khẩn cấp bằng giọng nói 171. Khi dịch vụ được kích hoạt trong thảm họa, người dùng có thể gọi 171, chọn ghi hoặc nghe tin nhắn và nhập số điện thoại đã thống nhất. Phần hướng dẫn bằng giọng nói của 171 chủ yếu sử dụng tiếng Nhật, vì vậy người nước ngoài nên tìm hiểu và thực hành trước.
Hãy xem diễn tập như một phần bắt buộc của cuộc sống tại Nhật. Trong buổi diễn tập, cần ghi nhớ người phụ trách, tín hiệu báo động, lối thoát, điểm tập trung, cách kiểm đếm nhân sự và quy tắc hỗ trợ người bị thương.
(Tham khảo thêm: Hướng dẫn chuẩn bị túi phòng chống thiên tai khi sống tại Nhật Bản)
Khi nhận cảnh báo hoặc cảm thấy rung lắc, không cố thu dọn đồ đạc, quay video hay chạy lấy giấy tờ. Hãy hạ thấp trọng tâm, bảo vệ đầu và cổ, bám vào vật chắc chắn nếu có thể.
Động đất mạnh thường khiến đồ vật rơi, tủ đổ, kính vỡ và con người mất thăng bằng. Chạy vội ra ngoài khi đang rung có thể khiến bạn bị mái ngói, biển hiệu, kính hoặc vật từ tầng cao rơi trúng.
Dùng gối, chăn hoặc cánh tay che đầu và cổ. Không bật dậy chạy trong bóng tối vì sàn có thể có kính vỡ. Sau khi rung giảm, dùng đèn pin và đi giày đế cứng trước khi di chuyển.
Trú dưới bàn, tránh xa cửa kính, máy photocopy, tủ hồ sơ và vật treo. Không tự ý chạy xuống cầu thang trong lúc rung mạnh. Sau khi rung dừng, làm theo hướng dẫn của giáo viên, quản lý tòa nhà hoặc đội phòng chống thiên tai.
Tránh xa máy móc đang chạy, hàng hóa xếp cao, vật liệu treo, kính và đường ống. Nếu đã được huấn luyện về nút dừng khẩn cấp và có thể thao tác mà không đặt bản thân vào nguy hiểm, hãy thực hiện theo quy trình của doanh nghiệp.
Không tự ý quay lại khu vực sản xuất sau động đất. Máy móc, điện, khí nén, hóa chất và kết cấu nhà xưởng phải được người có trách nhiệm kiểm tra.
Dùng túi xách hoặc cánh tay bảo vệ đầu. Tránh xa tường gạch, máy bán hàng tự động, cột điện, kính mặt tiền, biển quảng cáo và các vật đặt trên ban công. Di chuyển đến khoảng trống an toàn khi có thể, nhưng không lao xuống lòng đường.
Cơ quan Quản lý Hỏa hoạn và Thiên tai Nhật Bản cảnh báo tường đá, tường khối, cột điện, máy bán hàng, ngói, điều hòa ngoài trời và chậu cây từ tầng cao đều có thể đổ hoặc rơi khi rung chấn mạnh.
Phương tiện có thể phanh gấp. Hãy bám chắc tay vịn, bảo vệ đầu và làm theo hướng dẫn của nhân viên. Không tự mở cửa, nhảy xuống đường ray hoặc rời đoàn tàu khi chưa được cho phép.
Không phanh gấp. Giảm tốc độ từ từ, bật đèn cảnh báo và đưa xe về phía bên trái đường nếu điều kiện cho phép. Sau khi dừng, theo dõi thông tin trên radio hoặc điện thoại.
Nếu phải bỏ xe để sơ tán, hướng dẫn của Nhật Bản thường yêu cầu đóng cửa kính, không khóa cửa, để chìa khóa tại xe và mang theo giấy tờ, tài sản cần thiết. Cách xử lý có thể thay đổi theo tình huống, vì vậy cần tuân thủ chỉ dẫn của cảnh sát và cơ quan địa phương.
Nếu cảm thấy rung mạnh, rung kéo dài hoặc nhận cảnh báo sóng thần, hãy lập tức di chuyển lên vùng đất cao hay tòa nhà sơ tán được chỉ định. Không chờ người khác, không quay lại lấy hành lý và không xuống bờ biển quan sát.
Sóng thần có thể truyền ngược vào sông và xuất hiện thành nhiều đợt. Đợt đầu tiên không nhất thiết là đợt lớn nhất. Chỉ quay lại khi cảnh báo đã được cơ quan chức năng dỡ bỏ.
(Tham khảo thêm: Phải làm gì trong những giây đầu tiên khi cảnh báo động đất phát ra?)
Không đứng dậy và chạy ngay. Hãy quan sát kính vỡ, đồ vật sắp rơi, dây điện, tường nứt và các nguồn lửa. Kiểm tra xem bản thân có chảy máu, bị va đập hoặc gặp khó khăn khi di chuyển hay không.
Khi rung chấn yếu đi hoặc dừng lại, có thể mở cửa ra vào để giữ lối thoát nếu việc này an toàn. Không bước chân trần trên nền nhà có mảnh kính.
Gọi tên bạn cùng phòng, đồng nghiệp hoặc người sống gần đó. Hỗ trợ người bị thương trong khả năng của mình, nhưng không di chuyển người nghi chấn thương cổ hoặc cột sống trừ khi vị trí hiện tại có nguy hiểm trực tiếp như cháy hoặc sập nhà.
Khi cần xe cứu thương hoặc cứu hỏa, gọi 119. Khi cần cảnh sát trong tình huống khẩn cấp, gọi 110. Nhiều cơ quan cứu hỏa tại Nhật triển khai hình thức thông dịch ba bên cho cuộc gọi 119, nhưng bạn vẫn nên chuẩn bị cách nói địa chỉ, tên tòa nhà và tình trạng khẩn cấp bằng tiếng Nhật đơn giản.
Nếu ngửi thấy mùi gas, không bật công tắc điện, không dùng bật lửa và không tạo tia lửa. Mở cửa thông gió nếu an toàn, rời khỏi khu vực và báo cho công ty gas hoặc lực lượng cứu hỏa.
Nếu phải rời nhà và không có nguy hiểm khi thao tác, hãy thực hiện theo hướng dẫn địa phương về khóa van gas và ngắt cầu dao. Không tự ý khôi phục điện hoặc gas khi hệ thống có dấu hiệu hư hỏng.
Không phải mọi trận động đất đều yêu cầu rời khỏi nhà. Nếu công trình an toàn, không có cháy, không thuộc khu vực cảnh báo sóng thần và chính quyền chưa yêu cầu sơ tán, ở yên trong nhà đôi khi an toàn hơn việc đi ra đường.
Cần sơ tán khi có một trong các tình huống như cháy, nguy cơ sập nhà, cảnh báo sóng thần, sạt lở, rò rỉ nguy hiểm hoặc lệnh sơ tán của chính quyền.
Nơi sơ tán tại Nhật thường được vận hành với sự tham gia của chính người sơ tán. Vì vậy, mỗi cá nhân vẫn cần mang theo đồ dùng cần thiết thay vì cho rằng nơi sơ tán sẽ cung cấp đầy đủ mọi thứ ngay lập tức.
Sau thảm họa, tin giả về đập vỡ, cháy nhà máy, thiếu lương thực, người mất tích hoặc một trận động đất lớn sắp xảy ra có thể lan nhanh. Không chia sẻ thông tin nếu chưa xác định được nguồn.
Hãy ưu tiên thông báo của Cơ quan Khí tượng Nhật Bản, chính quyền địa phương, cảnh sát, cứu hỏa, NHK, trường học và doanh nghiệp. Nội dung bằng tiếng Nhật có thể được kiểm tra thông qua Safety tips hoặc các cổng thông tin đa ngôn ngữ của chính phủ Nhật Bản.
Du học sinh nên thông báo tình trạng an toàn với trường, ký túc xá hoặc đơn vị quản lý. Người lao động cần thực hiện quy trình xác nhận an toàn của doanh nghiệp, nghiệp đoàn hoặc đơn vị tiếp nhận.
Khi liên lạc với gia đình ở Việt Nam, nên gửi một tin nhắn ngắn, rõ ràng. Ví dụ: “Con an toàn, đang ở điểm sơ tán của trường, điện thoại còn ít pin, khi có thông tin mới con sẽ nhắn tiếp”. Điều này giúp giảm các cuộc gọi liên tục và tiết kiệm pin.
Tiếp tục chuẩn bị cho dư chấn, mất điện, thiếu nước, gián đoạn tàu điện và thay đổi lịch học hoặc lịch làm việc. Không quay lại tòa nhà đã bị phong tỏa và không đi vào khu vực cứu hộ để chụp ảnh.
(Tham khảo thêm: Những điều người nước ngoài cần biết khi ở nơi sơ tán tại Nhật Bản)
(Tham khảo thêm: 10 sai lầm nguy hiểm khi ứng phó động đất tại Nhật Bản)
Bạn nên lưu những câu này trong điện thoại và viết một bản giấy đặt trong túi khẩn cấp. Khi quá căng thẳng hoặc điện thoại hết pin, bản giấy nhỏ có thể trở nên rất hữu ích.
(Tham khảo thêm: Mẫu câu tiếng Nhật khẩn cấp dành cho người nước ngoài khi gặp thiên tai)
Động đất là một phần của điều kiện tự nhiên tại Nhật Bản, nhưng điều đó không có nghĩa mọi người phải sống trong sợ hãi. Kinh nghiệm của Nhật Bản cho thấy thiệt hại có thể được giảm đáng kể khi công trình được gia cố, thông tin được truyền đi nhanh chóng và mỗi người biết cách hành động.
Đối với du học sinh và người lao động Việt Nam, sự chuẩn bị nên bắt đầu ngay từ ngày đầu tiên đến Nhật: tìm điểm sơ tán, cài ứng dụng cảnh báo, cố định đồ đạc, chuẩn bị túi khẩn cấp, học từ vựng cần thiết và tham gia diễn tập. Khi động đất xảy ra, hãy ưu tiên bảo vệ đầu và tính mạng. Sau động đất, tiếp tục đề phòng dư chấn, cháy, sóng thần và chỉ làm theo thông tin chính thức.
Kiến thức phòng chống thiên tai không chỉ giúp bạn an toàn hơn mà còn giúp bạn tự tin, chủ động và hòa nhập sâu hơn với xã hội Nhật Bản. Một hành trình du học hoặc làm việc bền vững không chỉ được xây dựng bằng năng lực học tập và tiếng Nhật, mà còn bằng khả năng chăm sóc bản thân trong những tình huống khó khăn.
(Tham khảo thêm: Hành trang toàn diện trước khi sang Nhật Bản du học)
Du học Nhật Bản là hành trình mở ra cơ hội học tập, trải nghiệm văn hóa và phát triển nghề nghiệp trong một môi trường quốc tế. Tuy nhiên, để thích nghi tốt, học sinh không chỉ cần chuẩn bị hồ sơ và tiếng Nhật mà còn phải được trang bị kiến thức về nơi ở, luật pháp, giao thông, y tế và phòng chống thiên tai.
Hashi Group xây dựng lộ trình tư vấn dựa trên năng lực học tập, điều kiện tài chính và mục tiêu nghề nghiệp của từng học sinh. Với mạng lưới liên kết cùng trên 50 trường đại học và cơ sở giáo dục uy tín tại Nhật Bản, Hashi Group hỗ trợ học sinh tìm hiểu ngành học, lựa chọn khu vực sinh sống và chuẩn bị hồ sơ phù hợp.
Bên cạnh quá trình hoàn thiện hồ sơ, cộng đồng cựu học viên đông đảo của Hashi Group tại Nhật Bản luôn sẵn sàng chia sẻ kinh nghiệm học tập, thuê nhà, đi tàu, làm thêm và xử lý những khó khăn trong giai đoạn đầu. Đây là nguồn hỗ trợ thiết thực giúp các bạn trẻ giảm bỡ ngỡ và nhanh chóng ổn định cuộc sống.
Đồng hành cùng Hashi Group, học sinh không chỉ hướng tới mục tiêu đặt chân đến Nhật Bản mà còn được chuẩn bị để sống chủ động, an toàn và có trách nhiệm trong suốt hành trình du học.
LIÊN HỆ TƯ VẤN
Để biết thêm chi tiết về các chương trình du học hoặc đào tạo ngoại ngữ, hãy liên hệ với Hashi Group:
Có thể bạn quan tâm:
