- Số 357, Phan Đình Phùng, Thái Nguyên
- hashi-group@hashi.edu.vn
by Hashi
Lựa Chọn Senmon Hay Đại Học Sau Khi Học Xong Trường Tiếng Du Học Nhật Bản?
Sau một đến hai năm học tại trường tiếng Nhật, rất nhiều du học sinh đứng trước một quyết định quan trọng: nên học tiếp Senmon hay thi vào Đại học tại Nhật Bản? Đây không đơn thuần là việc chọn một ngôi trường tiếp theo, mà còn ảnh hưởng trực tiếp đến thời gian học, chi phí, chuyên môn, khả năng xin việc và định hướng làm việc lâu dài tại Nhật.
Bài viết dưới đây sẽ giúp các bạn đang học trường tiếng hoặc chuẩn bị du học Nhật Bản hiểu rõ sự khác biệt giữa hai lựa chọn này trước khi đưa ra quyết định.
Mục lục [Hiển thị]
Trước khi so sánh, du học sinh cần hiểu đúng bản chất của hai hệ đào tạo. Senmon là cách gọi phổ biến của Senmon Gakko (専門学校), tức trường chuyên môn thuộc nhóm cơ sở đào tạo nghề sau trung học của Nhật Bản. Chương trình tập trung mạnh vào kiến thức chuyên ngành và kỹ năng thực hành phục vụ trực tiếp cho công việc.
Các khóa Senmon đủ điều kiện thường có thời gian đào tạo từ hai năm trở lên. Sinh viên hoàn thành chương trình đáp ứng quy định có thể được cấp danh hiệu Senmonshi – Diploma. Ngoài ra còn có các khóa chuyên sâu từ bốn năm trở lên có thể cấp danh hiệu Advanced Diploma theo điều kiện tương ứng.
Trong khi đó, chương trình Đại học – Daigaku (大学) tại Nhật Bản thông thường kéo dài bốn năm và sinh viên tốt nghiệp được cấp bằng Cử nhân. Một số chương trình như y khoa, nha khoa, thú y và một số ngành dược có thời gian đào tạo dài hơn.
Có thể hình dung một cách đơn giản: Senmon hướng mạnh tới việc học một nghề cụ thể để sớm bước vào môi trường làm việc, còn Đại học chú trọng cả kiến thức nền tảng, lý thuyết, tư duy học thuật và chuyên môn chuyên sâu.
(Tham khảo thêm: Lộ trình du học Nhật Bản từ trường tiếng đến trường chuyên môn và Đại học)
| Tiêu chí | Senmon | Đại học |
|---|---|---|
| Định hướng đào tạo | Thực hành, kỹ năng nghề nghiệp, đào tạo theo ngành cụ thể | Kiến thức nền tảng, học thuật, nghiên cứu và chuyên môn |
| Thời gian học phổ biến | Từ 2 năm; một số chương trình kéo dài 3-4 năm | Thông thường 4 năm; một số ngành đặc thù kéo dài 6 năm |
| Văn bằng | Diploma hoặc Advanced Diploma nếu chương trình đáp ứng điều kiện | Bằng Cử nhân |
| Hình thức tuyển sinh | Hồ sơ, tiếng Nhật, phỏng vấn, bài kiểm tra hoặc thi riêng tùy trường | Hồ sơ, EJU, tiếng Nhật, tiếng Anh, phỏng vấn và kỳ thi riêng tùy trường |
| Mức độ thực hành | Thường cao, gắn trực tiếp với nghề nghiệp | Tùy ngành, thường kết hợp lý thuyết và chuyên môn |
| Phù hợp với | Người đã xác định khá rõ nghề muốn theo đuổi | Người muốn có nền tảng học thuật rộng và bằng Cử nhân |
| Học tiếp | Có thể đủ điều kiện chuyển tiếp Đại học với một số chương trình, nhưng không tự động được công nhận tín chỉ | Có thể tiếp tục học Cao học nếu đáp ứng điều kiện |
Bảng trên cho thấy hai con đường phục vụ những mục tiêu khá khác nhau. Vì vậy, du học sinh không nên chọn chỉ vì nghe rằng “Senmon dễ hơn” hay “Đại học có bằng đẹp hơn”. Một lựa chọn phù hợp phải được đặt trong kế hoạch nghề nghiệp ít nhất từ ba đến năm năm sau khi tốt nghiệp.
(Tham khảo thêm: So sánh các loại trường dành cho du học sinh tại Nhật Bản)
Senmon là lựa chọn được nhiều du học sinh quan tâm sau trường tiếng bởi chương trình đào tạo có tính ứng dụng cao. Thay vì dành phần lớn thời gian cho các môn đại cương, sinh viên thường đi sâu khá sớm vào kỹ năng phục vụ ngành nghề mình đã chọn.
Nhiều chương trình Senmon kéo dài khoảng hai năm. Nếu đã xác định rõ nghề nghiệp và mong muốn sớm gia nhập thị trường lao động, đây là một lợi thế đáng cân nhắc so với chương trình Đại học bốn năm.
Các trường Senmon đào tạo nhiều nhóm ngành như công nghệ thông tin, ô tô, kiến trúc, khách sạn, du lịch, phiên dịch, thiết kế, hoạt hình, thời trang, làm đẹp, điều dưỡng và nhiều lĩnh vực chuyên môn khác.
Chương trình thường kết hợp kiến thức chuyên ngành với giờ thực hành, phòng mô phỏng, bài tập nghề nghiệp hoặc các hình thức trải nghiệm thực tế. Điều này đặc biệt phù hợp với học sinh thích “học đi đôi với làm” hơn là theo đuổi chương trình thiên nhiều về học thuật.
Nếu bạn đã biết rõ mình muốn trở thành lập trình viên, kỹ thuật viên ô tô, nhân viên khách sạn, chuyên viên thiết kế, biên phiên dịch hoặc theo đuổi một nghề chuyên môn cụ thể, Senmon có thể giúp tập trung trực tiếp vào kỹ năng cần thiết cho lĩnh vực đó.
Tuy nhiên, chính tính chuyên môn hóa cao cũng đòi hỏi bạn phải chọn ngành cẩn thận. Với nhiều loại tư cách lưu trú làm việc sau tốt nghiệp, đặc biệt đối với người tốt nghiệp Senmon, sự liên quan giữa chuyên ngành đã học và nội dung công việc sau này là yếu tố quan trọng khi cơ quan xuất nhập cảnh xem xét hồ sơ.
(Tham khảo thêm: Các ngành Senmon dễ định hướng nghề nghiệp khi du học Nhật Bản)
Nếu Senmon mạnh về đào tạo một nghề cụ thể, Đại học phù hợp hơn với những bạn muốn xây dựng nền tảng học vấn dài hạn và giữ nhiều lựa chọn phát triển trong tương lai.
Sinh viên hoàn thành chương trình Đại học tại Nhật Bản được cấp bằng Cử nhân. Đây là nền tảng thuận lợi nếu sau này bạn muốn tiếp tục học Cao học, tham gia nghiên cứu hoặc tìm kiếm những vị trí công việc yêu cầu trình độ Đại học.
Chương trình Đại học không chỉ đào tạo một nhóm thao tác nghề nghiệp cụ thể mà còn giúp sinh viên tiếp cận kiến thức nền tảng, phương pháp tư duy, nghiên cứu, phân tích và các môn chuyên ngành.
Điều này phù hợp với các bạn muốn theo đuổi kinh tế, quản trị kinh doanh, công nghệ thông tin, kỹ thuật, khoa học, xã hội học, giáo dục, quan hệ quốc tế hoặc các ngành cần nền tảng học thuật tương đối sâu.
Bằng Đại học có thể tạo ra nhiều phương án phát triển nghề nghiệp và học thuật hơn trong dài hạn. Nhật Bản cũng có một số cơ chế tư cách lưu trú làm việc dành riêng hoặc mở rộng cho người đã tốt nghiệp Đại học tại Nhật và đáp ứng những điều kiện nhất định về năng lực tiếng Nhật, công việc và các tiêu chí liên quan.
Dù vậy, học Đại học không đồng nghĩa rằng cứ có bằng là chắc chắn xin được việc. Năng lực tiếng Nhật, thành tích học tập, kinh nghiệm thực tập, khả năng giao tiếp và quá trình chuẩn bị cho hoạt động tuyển dụng của doanh nghiệp Nhật vẫn có vai trò rất lớn.
(Tham khảo thêm: Kinh nghiệm thi Đại học Nhật Bản dành cho du học sinh quốc tế)
Đây là một trong những khác biệt quan trọng nhất mà học sinh đang học trường tiếng cần đặc biệt chú ý.
Các khóa Senmon chủ yếu được giảng dạy bằng tiếng Nhật. Theo thông tin chính thức của Study in Japan, du học sinh quốc tế cần đáp ứng điều kiện năng lực tiếng Nhật thông qua một trong những hình thức được công nhận, chẳng hạn:
Điều này có nghĩa rằng việc đã học trường tiếng tại Nhật có thể giúp bạn đáp ứng một trong các điều kiện nền tảng nếu cơ sở và thời gian học phù hợp. Tuy nhiên, từng trường Senmon vẫn có quyền đặt thêm tiêu chuẩn tuyển sinh riêng. Vì vậy, có trường yêu cầu trình độ tương đương N2 hoặc kiểm tra năng lực tiếng Nhật trực tiếp thông qua bài thi và phỏng vấn.
Đối với chương trình Đại học giảng dạy bằng tiếng Nhật, yêu cầu thường cao hơn do sinh viên phải đọc giáo trình học thuật, viết báo cáo, thuyết trình và tham gia các môn chuyên ngành hoàn toàn bằng tiếng Nhật.
Cổng thông tin Study in Japan của Nhật Bản nêu JLPT N1 hoặc N2 cùng mức điểm nhất định của phần tiếng Nhật EJU đối với chương trình Đại học giảng dạy bằng tiếng Nhật. Ngoài ra, mỗi Đại học có thể yêu cầu các môn EJU khác như Toán, Khoa học hoặc môn “Nhật Bản và Thế giới”, tùy khoa và ngành tuyển sinh.
Vì vậy, nếu mục tiêu của bạn là Đại học, việc chuẩn bị EJU nên bắt đầu khá sớm ngay trong thời gian học trường tiếng thay vì đợi tới những tháng cuối khóa.
(Tham khảo thêm: Kỳ thi du học Nhật Bản EJU là gì?)
Không thể khẳng định mọi trường Senmon đều dễ và mọi trường Đại học đều khó. Mức độ cạnh tranh phụ thuộc rất lớn vào trường, ngành, chỉ tiêu và chất lượng hồ sơ của từng năm.
Tuy nhiên, về cấu trúc tuyển sinh, Đại học thường yêu cầu quá trình chuẩn bị học thuật dài hơn. Ngoài tiếng Nhật, học sinh có thể phải chuẩn bị EJU với các môn phù hợp ngành học, chứng chỉ tiếng Anh, bài thi riêng của trường, bài luận và phỏng vấn.
Đối với Senmon, nhà trường thường chú trọng khả năng tiếng Nhật, động lực học ngành, định hướng nghề nghiệp và khả năng theo kịp chương trình. Hình thức tuyển sinh có thể bao gồm xét hồ sơ, phỏng vấn, bài luận, bài kiểm tra học lực, kiểm tra năng lực chuyên môn hoặc tiếng Nhật.
Đặc biệt, phỏng vấn Senmon không nên được xem nhẹ. Các câu hỏi như “Vì sao em chọn ngành này?”, “Sau khi tốt nghiệp muốn làm công việc gì?”, “Tại sao chọn trường này?” thường được dùng để đánh giá mức độ nghiêm túc và sự phù hợp của ứng viên với ngành học.
(Tham khảo thêm: Kinh nghiệm phỏng vấn Senmon và Đại học tại Nhật Bản)
Theo số liệu tham khảo trên cổng Study in Japan, tổng phí nhập học và học phí trung bình trong năm đầu có sự khác biệt tùy loại trường.
Các con số trên chỉ là mức trung bình tham khảo. Sinh viên còn có thể phải đóng phí giáo trình, thiết bị, thực hành, đồng phục, bảo hiểm và những khoản phí đặc thù của từng chuyên ngành.
Vì vậy, không nên mặc định Senmon luôn rẻ hơn Đại học. Nếu so với Đại học quốc lập, học phí một trường Senmon tư có thể cao hơn. Lợi thế tài chính của Senmon thường nằm ở việc nhiều chương trình chỉ kéo dài khoảng hai năm, giúp tổng thời gian học sau trường tiếng ngắn hơn so với chương trình Đại học bốn năm.
Khi tính ngân sách, du học sinh nên nhìn vào tổng chi phí của toàn bộ khóa học thay vì chỉ so sánh học phí của một học kỳ hoặc năm đầu tiên.
(Tham khảo thêm: Tổng chi phí du học Nhật Bản từ trường tiếng đến khi tốt nghiệp)
Cả sinh viên tốt nghiệp Đại học và sinh viên tốt nghiệp khóa Senmon đủ điều kiện đều có thể tìm việc tại Nhật Bản. Tuy nhiên, để chính thức làm việc, du học sinh cần chuyển từ tư cách lưu trú “Du học” sang một tư cách lưu trú cho phép thực hiện công việc tương ứng.
Đối với nhiều công việc thuộc nhóm tư cách lưu trú như “Kỹ thuật, Tri thức nhân văn, Nghiệp vụ quốc tế”, người đã hoàn thành chương trình Senmon tại Nhật và được cấp danh hiệu phù hợp có thể đáp ứng điều kiện về học vấn. Tuy nhiên, cơ quan xuất nhập cảnh sẽ xem xét mức độ liên quan giữa kiến thức, kỹ năng đã học tại Senmon và công việc dự kiến thực hiện.
Ví dụ, nếu bạn học chuyên ngành công nghệ thông tin rồi ứng tuyển vào vị trí kỹ sư phần mềm, sự liên quan giữa ngành học và công việc tương đối rõ ràng. Ngược lại, nếu ngành học và nội dung công việc hoàn toàn không liên quan, việc chuyển sang tư cách lưu trú lao động phù hợp có thể phức tạp hơn.
Sinh viên Đại học cũng phải đáp ứng quy định của tư cách lưu trú tương ứng với công việc. Tuy nhiên, bằng Cử nhân và nền tảng đào tạo Đại học thường mang lại phạm vi lựa chọn rộng hơn về con đường học tiếp cũng như một số cơ chế việc làm dành cho người tốt nghiệp Đại học tại Nhật khi đáp ứng đầy đủ các điều kiện.
Theo quy định hiện hành, sinh viên tốt nghiệp Đại học và người tốt nghiệp Senmon thuộc diện đủ điều kiện có thể chuyển sang tư cách lưu trú “Hoạt động đặc định” để tiếp tục tìm việc tại Nhật. Thời hạn ban đầu thường là sáu tháng và về nguyên tắc có thể được gia hạn thêm một lần sáu tháng nếu đáp ứng điều kiện, tương đương tối đa khoảng một năm cho giai đoạn tìm việc thông thường sau tốt nghiệp.
Do đó, điều quan trọng không phải chỉ là “Senmon hay Đại học dễ xin việc hơn”, mà là ngành học của bạn có phù hợp với nhu cầu tuyển dụng, năng lực tiếng Nhật có đủ tốt và bạn đã chuẩn bị cho quá trình xin việc từ sớm hay chưa.
(Tham khảo thêm: Visa làm việc tại Nhật Bản sau khi tốt nghiệp dành cho du học sinh)
Câu trả lời là có thể, nếu chương trình Senmon bạn hoàn thành đáp ứng điều kiện và trường Đại học dự định chuyển tiếp có tuyển sinh diện chuyển trường.
Theo hệ thống giáo dục Nhật Bản, người hoàn thành một khóa chuyên môn sau trung học tại Senmon đáp ứng yêu cầu có thể thuộc nhóm đủ điều kiện đăng ký chuyển tiếp vào Đại học.
Tuy nhiên, học xong Senmon không có nghĩa bạn mặc nhiên được vào năm ba Đại học. Mỗi Đại học sẽ quyết định có tuyển sinh chuyển tiếp hay không, tuyển vào năm nào, tổ chức kỳ thi như thế nào và công nhận bao nhiêu tín chỉ đã học.
Nếu ngay từ đầu bạn dự định học Senmon rồi chuyển lên Đại học, hãy kiểm tra chính sách chuyển tiếp của cả hai trường trước khi nhập học. Đây sẽ là phương án an toàn hơn nhiều so với việc học xong mới bắt đầu tìm trường nhận chuyển tiếp.
(Tham khảo thêm: Học Senmon có thể chuyển tiếp lên Đại học Nhật Bản không?)
Senmon thường phù hợp với các bạn đã có hình dung tương đối rõ về nghề nghiệp tương lai và muốn biến những năm học tại Nhật thành quá trình tích lũy kỹ năng nghề càng sớm càng tốt.
Nếu chưa biết mình muốn làm nghề gì, việc chọn Senmon chỉ vì nghĩ rằng “dễ thi hơn Đại học” có thể dẫn đến tình trạng học được một thời gian rồi nhận ra bản thân không phù hợp với chuyên ngành.
(Tham khảo thêm: Cách chọn ngành Senmon phù hợp với du học sinh Việt Nam)
Đại học thường phù hợp hơn với học sinh có mục tiêu dài hạn về bằng cấp, chuyên môn và mong muốn giữ nhiều phương án phát triển sau tốt nghiệp.
Đại học là một hành trình dài hơn, vì vậy bạn cần nhìn xa hơn việc “đỗ trường”. Khả năng duy trì thành tích học tập, nâng cao tiếng Nhật, tìm thực tập và chuẩn bị tuyển dụng từ năm ba cũng rất quan trọng.
(Tham khảo thêm: Lộ trình ôn EJU để thi Đại học Nhật Bản sau trường tiếng)
Hãy ưu tiên xây nền tảng tiếng Nhật thật chắc, đồng thời tìm hiểu ngành nghề và các trường có thể đăng ký. Không nên đợi tới khi gần kết thúc khóa tiếng mới bắt đầu suy nghĩ về trường tiếp theo.
Nếu hướng tới Đại học, bạn nên xác định các môn EJU cần thi dựa trên yêu cầu của từng trường và từng ngành. Nếu hướng tới Senmon, hãy tham gia các buổi Open Campus, tìm hiểu nội dung chương trình, tỷ lệ thực hành, điều kiện cấp Diploma và định hướng việc làm.
Chuẩn bị bảng điểm, bằng tốt nghiệp THPT, giấy chứng nhận tại trường tiếng, thành tích chuyên cần, chứng chỉ tiếng Nhật và các giấy tờ riêng theo yêu cầu của trường. Thành tích chuyên cần tại trường tiếng cũng cần được giữ ổn định bởi đây là một phần quan trọng thể hiện thái độ học tập của du học sinh.
Ngoài kiến thức, hãy chuẩn bị khả năng giải thích một cách logic về lý do chọn ngành, lý do chọn trường và kế hoạch sau tốt nghiệp. Một hồ sơ có định hướng nhất quán thường thuyết phục hơn rất nhiều so với việc chỉ trả lời rằng chọn ngành vì “dễ xin việc”.
(Tham khảo thêm: Timeline chuẩn bị hồ sơ học tiếp sau trường tiếng Nhật Bản)
Sau khi học xong trường tiếng tại Nhật Bản, Senmon và Đại học đều có thể trở thành bước đệm tốt cho tương lai nếu được lựa chọn đúng mục tiêu.
Senmon phù hợp với những bạn đã xác định rõ nghề nghiệp, yêu thích thực hành và muốn sớm trang bị kỹ năng để bước vào thị trường lao động. Trong khi đó, Đại học phù hợp với những bạn muốn sở hữu bằng Cử nhân, xây dựng nền tảng học thuật rộng hơn và giữ nhiều lựa chọn học tập, nghề nghiệp trong dài hạn.
Đừng lựa chọn Senmon chỉ vì nghĩ rằng “dễ” và cũng đừng chọn Đại học chỉ vì cho rằng “bằng cấp cao hơn sẽ tốt hơn”. Hãy bắt đầu từ nghề nghiệp bạn muốn làm, sau đó nhìn ngược lại ngành học, trường học, năng lực tiếng Nhật và khả năng tài chính. Khi con đường học tập phục vụ đúng mục tiêu nghề nghiệp, thời gian học tại Nhật mới thực sự trở thành khoản đầu tư có giá trị.
(Tham khảo thêm: Cẩm nang chọn trường khi du học Nhật Bản dành cho học sinh Việt Nam)
Chọn trường tiếng mới chỉ là bước đầu của hành trình du học Nhật Bản. Với nhiều học sinh, quyết định khó hơn lại xuất hiện sau khi sang Nhật: học ngành gì, chọn Senmon hay Đại học, cần JLPT ở mức nào, có phải thi EJU hay không và nên chuẩn bị hồ sơ từ thời điểm nào.
Hashi Group đồng hành cùng học sinh từ giai đoạn định hướng tại Việt Nam đến quá trình lựa chọn lộ trình học tập phù hợp tại Nhật Bản. Với mạng lưới liên kết với trên 50 trường Đại học uy tín tại Nhật Bản, học sinh có thêm nhiều lựa chọn về khu vực, ngành đào tạo và chương trình học để xây dựng kế hoạch phù hợp với năng lực của mình.
Bên cạnh đó, cộng đồng cựu học viên Hashi Group đông đảo tại Nhật Bản cũng là một nguồn kết nối hữu ích dành cho các bạn mới sang, từ chia sẻ kinh nghiệm học tiếng, thi lên Senmon hoặc Đại học đến những kinh nghiệm thực tế trong quá trình thích nghi với môi trường sống và học tập.
Thay vì chỉ đặt mục tiêu “sang được Nhật”, hãy xây dựng một kế hoạch dài hạn từ trường tiếng, trường chuyên môn hoặc Đại học đến công việc sau tốt nghiệp. Một lộ trình rõ ràng ngay từ đầu sẽ giúp bạn chủ động hơn rất nhiều trong suốt những năm du học.
LIÊN HỆ TƯ VẤN
Để biết thêm chi tiết về các chương trình du học hoặc đào tạo ngoại ngữ, hãy liên hệ với Hashi Group:
Có thể bạn quan tâm:
