Ngữ pháp Minna no Nihongo Bài 15: Học cách xin phép, nói điều bị cấm và mô tả trạng thái
Sau khi hoàn thành Minna no Nihongo Bài 14, học viên đã biết cách chuyển động từ sang thể て và sử dụng các mẫu Vてください để đưa ra lời yêu cầu, Vています để nói về hành động đang diễn ra và Vましょうか để đề nghị giúp đỡ người khác.
Sang Minna no Nihongo Bài 15, người học tiếp tục sử dụng thể て nhưng với những chức năng giao tiếp mới: xin phép làm một việc, nói những điều không được phép thực hiện và mô tả trạng thái đang duy trì của người hoặc sự vật.
Đây là bài học có tính ứng dụng rất cao, đặc biệt với những bạn đang chuẩn bị du học Nhật Bản. Trong cuộc sống hằng ngày tại Nhật, học viên sẽ thường xuyên gặp các tình huống cần hỏi xin phép như “Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?”, “Tôi có thể sử dụng máy tính này không?”, hoặc phải hiểu những quy định như “Không được hút thuốc”, “Không được chụp ảnh”.
Ngoài ra, Bài 15 còn giúp học viên biết cách giới thiệu hoàn cảnh bản thân và gia đình như “Tôi sống ở Thái Nguyên”, “Bố tôi làm việc tại ngân hàng”, “Anh trai tôi đã kết hôn” hoặc “Tôi biết người đó”.
Nếu Bài 14 tập trung vào hành động đang xảy ra, thì Bài 15 mở rộng Vています để mô tả trạng thái, nơi sinh sống và công việc mang tính lâu dài.
Mục lục [Hiển thị]
Sau khi học xong Bài 15, học viên nên đạt được những mục tiêu sau:
| Nội dung | Mục tiêu |
|---|---|
| Ôn tập thể て | Củng cố cách chia động từ thành thể て |
| Vてもいいです | Biết diễn đạt một hành động được phép thực hiện |
| Vてもいいですか | Biết hỏi xin phép trước khi thực hiện hành động |
| Vてはいけません | Biết nói một hành động không được phép thực hiện |
| Vています | Biết diễn đạt trạng thái đang duy trì |
| Nを 知っています | Biết nói mình biết một người hoặc thông tin nào đó |
| Nを 知りません | Biết diễn đạt không biết |
| 場所に 住んでいます | Biết nói đang sinh sống ở đâu |
| 結婚しています | Biết nói tình trạng đã kết hôn |
| Nを 持っています | Biết nói đang có hoặc sở hữu đồ vật |
| 場所で 働いています | Biết giới thiệu nơi làm việc |
| Vています chỉ nghề nghiệp | Biết nói về công việc hoặc hoạt động lâu dài |
| Hội thoại cơ bản | Biết xin phép, nói quy định và giới thiệu hoàn cảnh cá nhân |
Trong Minna no Nihongo Bài 15, các mẫu ngữ pháp đều sử dụng những động từ đã được chuyển sang thể て.
Vì vậy, học viên cần ôn lại quy tắc chia động từ từ Bài 14 trước khi học các mẫu mới.
| Nhóm động từ | Quy tắc | Ví dụ |
|---|---|---|
| Nhóm I: い・ち・り | Chuyển thành って | 使います → 使って |
| Nhóm I: み・び・に | Chuyển thành んで | 飲みます → 飲んで |
| Nhóm I: き | Chuyển thành いて | 書きます → 書いて |
| Nhóm I: ぎ | Chuyển thành いで | 泳ぎます → 泳いで |
| Nhóm I: し | Chuyển thành して | 話します → 話して |
| Ngoại lệ nhóm I | 行きます → 行って | 行って |
| Nhóm II | Bỏ ます và thêm て | 食べます → 食べて |
| Nhóm III | Chia bất quy tắc | します → して |
| Nhóm III | Chia bất quy tắc | 来ます → 来て |
使います → 使って → 使ってもいいですか。
Có được sử dụng không?
撮ります → 撮って → 撮ってはいけません。
Không được chụp.
住みます → 住んで → 住んでいます。
Đang sinh sống.
Học viên nên ghi nhớ rằng thể て là nền tảng, còn những thành phần đứng sau quyết định ý nghĩa của cả mẫu câu.
Ví dụ, cùng một động từ 使います:
使ってください。
Xin hãy sử dụng.
使ってもいいです。
Được phép sử dụng.
使ってはいけません。
Không được sử dụng.
Động từ thể て + もいいです。
Được phép làm gì đó.
Có thể làm gì đó.
Mẫu Vてもいいです dùng để diễn đạt rằng một hành động được cho phép thực hiện trong hoàn cảnh hoặc theo quy định nhất định.
ここで 写真を 撮ってもいいです。
Được phép chụp ảnh ở đây.
このパソコンを 使ってもいいです。
Được phép sử dụng máy tính này.
ここに 座ってもいいです。
Được phép ngồi ở đây.
この本を 読んでもいいです。
Được phép đọc quyển sách này.
教室に 入ってもいいです。
Được phép vào lớp học.
Trong tiếng Việt, chúng ta thường nói:
“Được phép làm gì.”
Trong tiếng Nhật:
Vてもいいです。
Ví dụ:
入ります – Vào.
Chuyển sang thể て:
入って
Thêm もいいです:
入ってもいいです。
Nghĩa là:
Được phép vào.
Vてもいいです nói về sự cho phép, không phải khả năng thực hiện hành động.
Ví dụ:
ここで 写真を 撮ってもいいです。
Có nghĩa là “Ở đây được phép chụp ảnh”, không phải “Tôi có khả năng chụp ảnh”.
Động từ thể て + もいいですか。
Tôi có thể làm gì đó không?
Tôi làm việc này có được không?
Đây là mẫu câu dùng để xin phép người khác trước khi thực hiện một hành động.
ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?
このパソコンを 使ってもいいですか。
Tôi có thể sử dụng máy tính này không?
窓を 開けてもいいですか。
Tôi có thể mở cửa sổ không?
ここに 座ってもいいですか。
Tôi có thể ngồi ở đây không?
この本を 借りてもいいですか。
Tôi có thể mượn quyển sách này không?
So sánh:
ここで 写真を 撮ります。
Tôi chụp ảnh ở đây.
ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?
Trong câu thứ hai, người nói không thông báo hành động mà đang hỏi xem hành động đó có được cho phép hay không.
Khi nghe câu hỏi Vてもいいですか, có thể đồng ý hoặc từ chối tùy tình huống.
| Câu trả lời | Ý nghĩa |
|---|---|
| はい、いいです。 | Vâng, được. |
| ええ、どうぞ。 | Vâng, xin mời. |
| はい、どうぞ。 | Vâng, cứ tự nhiên. |
| ええ、いいですよ。 | Vâng, được đấy. |
A: この椅子に 座ってもいいですか。
Tôi có thể ngồi ở chiếc ghế này không?
B: ええ、どうぞ。
Vâng, xin mời.
A: このペンを 使ってもいいですか。
Tôi có thể sử dụng chiếc bút này không?
B: はい、どうぞ。
Vâng, cứ tự nhiên.
| Câu trả lời | Ý nghĩa |
|---|---|
| すみません、ちょっと…。 | Xin lỗi, hơi khó một chút... |
| すみませんが、だめです。 | Xin lỗi, nhưng không được. |
| いいえ、いけません。 | Không, không được phép. |
A: ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?
B: すみません、ちょっと…。
Xin lỗi, hơi khó một chút...
Khi từ chối một lời xin phép thông thường, người Nhật thường dùng cách diễn đạt nhẹ nhàng thay vì nói quá trực tiếp.
いいえ、いけません mang sắc thái mạnh hơn, phù hợp khi cần thông báo rõ một hành động bị cấm hoặc trái quy định.
Động từ thể て + はいけません。
Không được làm gì.
Cấm làm gì.
Mẫu câu này dùng để diễn đạt những hành động bị cấm theo quy định hoặc không được phép thực hiện trong một hoàn cảnh nhất định.
ここで たばこを 吸ってはいけません。
Không được hút thuốc ở đây.
この部屋で 写真を 撮ってはいけません。
Không được chụp ảnh trong phòng này.
教室で 食べてはいけません。
Không được ăn trong lớp học.
ここに 車を 止めてはいけません。
Không được đỗ xe ở đây.
この機械に 触ってはいけません。
Không được chạm vào máy này.
Nếu muốn nói một hành động không được phép thực hiện, học viên dùng:
Vてはいけません。
Ví dụ:
吸います → 吸って
Thêm はいけません:
吸ってはいけません。
Nghĩa là:
Không được hút.
Mẫu Vてはいけません mang sắc thái cấm đoán khá rõ.
Khi muốn nhờ một người đừng làm gì mà không phải thông báo lệnh cấm, tiếng Nhật còn có những mẫu khác nhẹ nhàng hơn. Học viên sẽ học Vないでください ở Bài 17.
Đây là hai mẫu câu quan trọng nhất về cho phép và cấm đoán trong Bài 15.
| Mẫu câu | Ý nghĩa | Chức năng |
|---|---|---|
| Vてもいいです | Được phép làm gì | Cho phép |
| Vてもいいですか | Có được làm gì không? | Xin phép |
| Vてはいけません | Không được làm gì | Cấm đoán |
ここで 写真を 撮ってもいいです。
Được phép chụp ảnh ở đây.
ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Có được phép chụp ảnh ở đây không?
ここで 写真を 撮ってはいけません。
Không được phép chụp ảnh ở đây.
Chỉ cần thay đổi phần đứng sau thể て, ý nghĩa của câu đã thay đổi hoàn toàn.
撮ってもいいです – Được chụp.
撮ってもいいですか – Có được chụp không?
撮ってはいけません – Không được chụp.
Học viên cần đặc biệt chú ý sự khác biệt giữa も và は trong hai mẫu.
Những mẫu Vてもいいですか và Vてはいけません rất hữu ích khi học viên sinh sống, học tập hoặc đi du lịch tại Nhật Bản.
先生、辞書を 使ってもいいですか。
Thưa thầy/cô, em có được sử dụng từ điển không ạ?
授業中、電話を 使ってはいけません。
Trong giờ học, không được sử dụng điện thoại.
この本を 借りてもいいですか。
Tôi có thể mượn quyển sách này không?
図書館で 大きい声で 話してはいけません。
Không được nói chuyện lớn tiếng trong thư viện.
友だちを 部屋に 呼んでもいいですか。
Tôi có thể mời bạn đến phòng không?
ここで たばこを 吸ってはいけません。
Không được hút thuốc ở đây.
ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Có thể chụp ảnh ở đây không?
この展示品に 触ってはいけません。
Không được chạm vào hiện vật trưng bày này.
Những câu trên là ví dụ luyện ngữ pháp, không có nghĩa là mọi lớp học, thư viện, ký túc xá hay địa điểm tham quan ở Nhật đều áp dụng cùng một quy định.
Khi sinh sống tại Nhật, du học sinh cần kiểm tra nội quy cụ thể của trường, nơi ở hoặc địa điểm mình đến.
Động từ thể て + います。
Diễn đạt một trạng thái đang tồn tại hoặc được duy trì ở hiện tại.
Ở Bài 14, học viên đã học Vています với nghĩa hành động đang diễn ra.
Ví dụ:
今、ごはんを 食べています。
Bây giờ tôi đang ăn cơm.
Sang Bài 15, Vています còn được sử dụng để diễn đạt trạng thái hiện tại là kết quả của một hành động hoặc sự thay đổi đã xảy ra trước đó.
私は 結婚しています。
Tôi đã kết hôn và hiện đang trong tình trạng có gia đình.
私は 大阪に 住んでいます。
Tôi đang sinh sống tại Osaka.
田中さんを 知っています。
Tôi biết bạn Tanaka.
私は 車を 持っています。
Tôi có một chiếc ô tô.
Không phải cứ thấy Vています là dịch thành “đang làm gì”.
Ví dụ:
結婚しています không phải “đang tổ chức lễ cưới” trong cách dùng thông thường của Bài 15.
Mẫu này có nghĩa là:
Đã kết hôn và hiện vẫn đang trong trạng thái có gia đình.
Tương tự:
知っています – Biết.
住んでいます – Đang sinh sống.
持っています – Có, đang sở hữu.
Danh từ を 知っています。
Biết người, địa điểm hoặc thông tin N.
Động từ 知ります mang nghĩa “biết được, nhận biết”. Khi muốn diễn đạt trạng thái hiện tại “đã biết và vẫn biết”, tiếng Nhật thường dùng 知っています.
田中さんを 知っています。
Tôi biết bạn Tanaka.
この人を 知っています。
Tôi biết người này.
先生の電話番号を 知っています。
Tôi biết số điện thoại của giáo viên.
この学校を 知っています。
Tôi biết ngôi trường này.
Nを 知っていますか。
この人を 知っていますか。
Bạn có biết người này không?
先生の名前を 知っていますか。
Bạn có biết tên giáo viên không?
Trong tiếng Nhật, khi muốn nói “Tôi biết người này”, không dùng 知ります như một câu diễn đạt trạng thái thông thường.
Nên nói:
この人を 知っています。
知っています → 知りません
Không biết.
Đây là điểm đặc biệt mà học viên cần ghi nhớ trong Bài 15.
Đối với mẫu 知っています, khi muốn trả lời “không biết”, người Nhật thường dùng:
知りません
Thay vì chia máy móc thành 知っていません trong giao tiếp sơ cấp thông thường.
A: 田中さんを 知っていますか。
Bạn có biết bạn Tanaka không?
B: はい、知っています。
Vâng, tôi biết.
A: この人を 知っていますか。
Bạn có biết người này không?
B: いいえ、知りません。
Không, tôi không biết.
| Câu hỏi | Trả lời |
|---|---|
| 知っていますか。 | はい、知っています。 |
| 知っていますか。 | いいえ、知りません。 |
Ở trình độ N5, học viên nên ghi nhớ cặp:
知っています / 知りません
Cách nói 知っていません có thể xuất hiện trong một số ngữ cảnh tiếng Nhật nâng cao, nhưng không phải cách phủ định thông thường của “biết” trong những hội thoại cơ bản ở Bài 15.
Hai mẫu này đều có thể được dịch sang tiếng Việt là “biết” hoặc “hiểu”, nhưng cách sử dụng khác nhau.
| Mẫu câu | Nghĩa chính | Ví dụ |
|---|---|---|
| 知っています | Biết một thông tin, sự việc, người nào đó | 田中さんを 知っています。 |
| わかります | Hiểu một nội dung, ý nghĩa hoặc vấn đề | 日本語が わかります。 |
田中さんを 知っています。
Tôi biết bạn Tanaka.
日本語が わかります。
Tôi hiểu tiếng Nhật.
この漢字が わかります。
Tôi hiểu chữ Hán này.
先生の電話番号を 知っています。
Tôi biết số điện thoại của giáo viên.
知っています thường đi với を khi nói đối tượng được biết.
わかります thường đi với が khi nói điều được hiểu.
Học viên không nên sử dụng hai động từ này thay thế nhau trong mọi trường hợp.
Địa điểm に 住んでいます。
Đang sinh sống ở địa điểm nào đó.
Động từ 住みます khi được sử dụng để nói về nơi đang sinh sống thường chuyển thành 住んでいます.
私は タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.
リンさんは 東京に 住んでいます。
Bạn Linh đang sinh sống tại Tokyo.
兄は 大阪に 住んでいます。
Anh trai tôi đang sống tại Osaka.
私は ベトナムに 住んでいます。
Tôi đang sống ở Việt Nam.
どこに 住んでいますか。
Nghĩa là:
Bạn đang sống ở đâu?
A: どこに 住んでいますか。
Bạn đang sống ở đâu?
B: タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.
Khi nói “Tôi sống tại Nhật Bản”, dùng:
日本に 住んでいます。
Địa điểm sinh sống đi với trợ từ に.
Đúng:
大阪に 住んでいます。
Không dùng theo mẫu cơ bản:
大阪で 住んでいます。
Người học rất dễ nhầm vì đã biết trợ từ で dùng để chỉ địa điểm diễn ra hành động. Tuy nhiên, trong mẫu 住んでいます, cần dùng に.
結婚しています。
Đã kết hôn.
Mẫu này dùng để nói về tình trạng hôn nhân hiện tại.
兄は 結婚しています。
Anh trai tôi đã kết hôn.
田中さんは 結婚しています。
Bạn Tanaka đã kết hôn.
父と母は 結婚しています。
Bố mẹ tôi đã kết hôn.
結婚していません。
Nghĩa là:
Chưa kết hôn / không ở trong tình trạng đã kết hôn.
私は 結婚していません。
Tôi chưa kết hôn.
兄は まだ 結婚していません。
Anh trai tôi vẫn chưa kết hôn.
| Tiếng Nhật | Ý nghĩa |
|---|---|
| 結婚します | Kết hôn, sẽ kết hôn tùy ngữ cảnh |
| 結婚しました | Đã kết hôn, nhấn mạnh sự kiện |
| 結婚しています | Đã kết hôn và hiện có gia đình |
| 結婚していません | Hiện không ở trong tình trạng đã kết hôn |
Trong Bài 15, 結婚しています được hiểu là trạng thái đã kết hôn đang tiếp diễn, không phải hành động cưới đang diễn ra trước mắt.
Danh từ を 持っています。
Có, đang sở hữu N.
Trong một số ngữ cảnh khác, 持っています cũng có thể nói về việc đang cầm hoặc mang một vật.
私は 車を 持っています。
Tôi có một chiếc ô tô.
私は パソコンを 持っています。
Tôi có máy tính.
リンさんは 自転車を 持っています。
Bạn Linh có xe đạp.
兄は カメラを 持っています。
Anh trai tôi có máy ảnh.
Nを 持っていますか。
車を 持っていますか。
Bạn có ô tô không?
はい、持っています。
Vâng, tôi có.
いいえ、持っていません。
Không, tôi không có.
Trong mẫu này, khi nói một người đang sở hữu đồ vật, đối tượng thường đi với を.
Ví dụ:
パソコンを 持っています。
Không dùng:
パソコンが 持っています。
Hai mẫu câu này đều có thể mang nghĩa “có” nhưng trọng tâm khác nhau.
Dùng để nói sự tồn tại hoặc có sẵn một đồ vật, sự việc.
うちに パソコンが あります。
Ở nhà có máy tính.
Dùng để nói ai đó có, sở hữu hoặc đang giữ một vật.
私は パソコンを 持っています。
Tôi có máy tính.
| Mẫu câu | Ý nghĩa | Trọng tâm |
|---|---|---|
| Nがあります | Có N | Sự tồn tại của đồ vật |
| Nを持っています | Có/sở hữu N | Người có hoặc giữ đồ vật |
教室に パソコンが あります。
Trong lớp học có máy tính.
先生は パソコンを 持っています。
Giáo viên có máy tính.
Học viên nên xác định mình muốn nói “ở đâu có gì” hay “ai sở hữu gì” để lựa chọn mẫu phù hợp.
Địa điểm / Công ty で 働いています。
Đang làm việc tại địa điểm hoặc công ty nào đó.
Mẫu này thường được sử dụng khi nói về công việc hoặc nơi làm việc hiện tại.
父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc ở ngân hàng.
母は 病院で 働いています。
Mẹ tôi làm việc ở bệnh viện.
兄は 日本の会社で 働いています。
Anh trai tôi làm việc tại một công ty Nhật Bản.
田中さんは 東京で 働いています。
Bạn Tanaka làm việc tại Tokyo.
どこで 働いていますか。
Nghĩa là:
Bạn làm việc ở đâu?
A: お父さんは どこで 働いていますか。
Bố bạn làm việc ở đâu?
B: 銀行で 働いています。
Bố tôi làm ở ngân hàng.
Mẫu 働いています trong trường hợp này thường nói về công việc đang được duy trì, không nhất thiết là người đó đang làm việc ngay tại thời điểm nói.
Động từ thể て + います。
Đang làm một công việc, hoạt động hoặc duy trì một thói quen trong một giai đoạn.
Đây là cách dùng mở rộng của Vています trong Bài 15.
私は ハシグループで 日本語を 勉強しています。
Tôi đang theo học tiếng Nhật tại Hashi Group.
父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc tại ngân hàng.
姉は 大学で 日本語を 教えています。
Chị gái tôi dạy tiếng Nhật tại trường đại học.
兄は 大学で 経済を 研究しています。
Anh trai tôi nghiên cứu kinh tế tại trường đại học.
この店は 日本の製品を 売っています。
Cửa hàng này bán các sản phẩm Nhật Bản.
So sánh:
今、日本語を 勉強しています。
Bây giờ tôi đang học tiếng Nhật.
Đây là hành động đang diễn ra.
私は ハシグループで 日本語を 勉強しています。
Tôi đang theo học tiếng Nhật tại Hashi Group.
Câu này có thể diễn đạt việc học đang được duy trì trong một thời gian, không nhất thiết đang ngồi học ngay lúc nói.
Sau Bài 14 và Bài 15, học viên cần phân biệt được ba cách dùng phổ biến của Vています.
今、ごはんを 食べています。
Bây giờ tôi đang ăn cơm.
Đây là cách dùng đã học ở Bài 14.
私は 結婚しています。
Tôi đã kết hôn.
私は 大阪に 住んでいます。
Tôi đang sinh sống tại Osaka.
父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc ở ngân hàng.
姉は 大学で 勉強しています。
Chị gái tôi đang theo học đại học.
| Cách dùng | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Hành động đang diễn ra | Đang thực hiện ngay lúc nói | 今、本を 読んでいます。 |
| Trạng thái duy trì | Trạng thái hiện tại có nguồn gốc từ một sự kiện trước đó | 結婚しています。 |
| Công việc/hoạt động lâu dài | Công việc hoặc hoạt động đang được duy trì | 銀行で 働いています。 |
Không nên dịch Vています thành “đang” trong tất cả trường hợp.
Khi gặp mẫu này, cần nhìn vào ý nghĩa của động từ và ngữ cảnh của câu.
Trong Bài 15, những mẫu ngữ pháp đã học có thể được kết hợp để giới thiệu gia đình, nơi sinh sống và công việc.
どこに 住んでいますか。
Bạn sống ở đâu?
タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.
お仕事は 何ですか。
Công việc của bạn là gì?
日本語の先生です。
Tôi là giáo viên tiếng Nhật.
どこで 働いていますか。
Bạn làm việc ở đâu?
学校で 働いています。
Tôi làm việc ở trường.
結婚していますか。
Bạn đã kết hôn chưa?
はい、結婚しています。
Vâng, tôi đã kết hôn.
Những câu hỏi về nghề nghiệp và nơi sinh sống thường xuất hiện trong giao tiếp làm quen. Tuy nhiên, câu hỏi về tình trạng hôn nhân có thể mang tính riêng tư, vì vậy nên cân nhắc mức độ thân thiết trước khi sử dụng.
| Mẫu hỏi | Nghĩa tiếng Việt | Ví dụ |
|---|---|---|
| Vてもいいですか | Có được làm gì không? | 写真を 撮ってもいいですか。 |
| どこに 住んでいますか | Sống ở đâu? | どこに 住んでいますか。 |
| どこで 働いていますか | Làm việc ở đâu? | どこで 働いていますか。 |
| Nを 知っていますか | Có biết N không? | この人を 知っていますか。 |
| Nを 持っていますか | Có N không? | 車を 持っていますか。 |
| 結婚していますか | Đã kết hôn chưa? | 結婚していますか。 |
| お仕事は 何ですか | Nghề nghiệp là gì? | お仕事は 何ですか。 |
| 何を 売っていますか | Đang bán gì? | この店は 何を 売っていますか。 |
ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?
どこに 住んでいますか。
Bạn đang sống ở đâu?
何を 売っていますか。
Đang bán gì?
この人を 知っていますか。
Bạn có biết người này không?
A: すみません。このパソコンを 使ってもいいですか。
Xin lỗi, tôi có thể sử dụng chiếc máy tính này không?
B: はい、どうぞ。
Vâng, cứ tự nhiên.
A: ありがとうございます。
Cảm ơn bạn.
B: どういたしまして。
Không có gì.
A: すみません。ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Xin lỗi, ở đây có được phép chụp ảnh không?
B: すみません。ここでは 写真を 撮ってはいけません。
Xin lỗi, ở đây không được phép chụp ảnh.
A: わかりました。ありがとうございます。
Tôi hiểu rồi. Cảm ơn bạn.
A: リンさんは どこに 住んでいますか。
Bạn Linh sống ở đâu?
B: タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.
A: ご家族も タイグエンに 住んでいますか。
Gia đình bạn cũng sống ở Thái Nguyên à?
B: はい、そうです。
Vâng, đúng vậy.
A: お父さんは どこで 働いていますか。
Bố bạn làm việc ở đâu?
B: 銀行で 働いています。
Bố tôi làm ở ngân hàng.
A: お母さんは?
Còn mẹ bạn?
B: 病院で 働いています。
Mẹ tôi làm ở bệnh viện.
A: 田中先生を 知っていますか。
Bạn có biết thầy/cô Tanaka không?
B: はい、知っています。
Vâng, tôi biết.
A: 佐藤先生も 知っていますか。
Bạn cũng biết thầy/cô Sato không?
B: いいえ、知りません。
Không, tôi không biết.
A: お兄さんは 結婚していますか。
Anh trai bạn đã kết hôn chưa?
B: はい、結婚しています。
Rồi, anh ấy đã kết hôn.
A: どこに 住んでいますか。
Anh ấy sống ở đâu?
B: 東京に 住んでいます。
Anh ấy sống ở Tokyo.
| Mẫu câu | Ý nghĩa | Ví dụ |
|---|---|---|
| Vてもいいです | Được phép làm gì | ここで 写真を 撮ってもいいです。 |
| Vてもいいですか | Có được làm gì không? | ここに 座ってもいいですか。 |
| はい、どうぞ | Vâng, xin mời | はい、どうぞ。 |
| Vてはいけません | Không được làm gì | ここで 吸ってはいけません。 |
| Vています | Trạng thái duy trì | 結婚しています。 |
| Nを 知っています | Biết N | 田中さんを 知っています。 |
| Nを 知りません | Không biết N | この人を 知りません。 |
| 場所に 住んでいます | Sinh sống tại địa điểm | 大阪に 住んでいます。 |
| 結婚しています | Đã kết hôn | 兄は 結婚しています。 |
| 結婚していません | Chưa kết hôn | 私は 結婚していません。 |
| Nを 持っています | Có/sở hữu N | 車を 持っています。 |
| 場所で 働いています | Làm việc tại địa điểm | 銀行で 働いています。 |
| Vています (công việc) | Duy trì nghề nghiệp/hoạt động | 大学で 日本語を 教えています。 |
Sai:
写真を 撮りますもいいですか。
Đúng:
写真を 撮ってもいいですか。
Cần chuyển động từ sang thể て trước khi thêm もいいですか.
Vてもいいです mang nghĩa được phép.
Vてはいけません mang nghĩa không được phép.
Ví dụ:
ここで 食べてもいいです。
Được phép ăn ở đây.
ここで 食べてはいけません。
Không được phép ăn ở đây.
Hai mẫu này có ý nghĩa đối lập nên cần ghi nhớ chính xác.
Vてはいけません thường dùng với các quy định, điều cấm.
Nếu chỉ muốn nhờ người khác không thực hiện một hành động, cần cân nhắc ngữ cảnh vì mẫu này có thể tạo cảm giác khá cứng.
Ví dụ:
ここで 写真を 撮ってはいけません。
Không được chụp ảnh ở đây.
Câu này phù hợp khi thông báo quy định cấm chụp ảnh.
Sai về cách hiểu:
結婚しています。
Đang làm đám cưới.
Cách hiểu thông thường trong Bài 15:
Đã kết hôn, hiện có gia đình.
Tương tự:
住んでいます – Đang sinh sống.
知っています – Biết.
働いています – Đang làm việc, có công việc tại một nơi nào đó.
Khi muốn nói “không biết”, dạng thông thường trong Bài 15 là:
知りません。
Ví dụ:
いいえ、知りません。
Không, tôi không biết.
Học viên nên ghi nhớ riêng cặp:
知っています / 知りません
Đúng:
大阪に 住んでいます。
Không nên dùng theo mẫu cơ bản:
大阪で 住んでいます。
Vì nơi sinh sống thường được đánh dấu bằng に.
住んでいます dùng để nói nơi sinh sống.
働いています dùng để nói nơi làm việc.
Ví dụ:
東京に 住んでいます。
Tôi sống ở Tokyo.
東京で 働いています。
Tôi làm việc ở Tokyo.
Chú ý sự khác biệt giữa trợ từ に và で.
車が あります。
Có ô tô.
車を 持っています。
Tôi có/sở hữu ô tô.
Không nên dùng nhầm trợ từ が và を trong những mẫu câu này.
Hãy dịch các câu sau sang tiếng Nhật:
Hoàn thành các câu sau bằng cách chia động từ.
Chọn trợ từ phù hợp: に・で・を・が
1. Muốn nói “Tôi có thể mượn quyển sách này không?”
A. この本を 借りてください。
B. この本を 借りてもいいですか。
C. この本を 借りてはいけません。
2. Muốn nói “Không được chụp ảnh ở đây”.
A. ここで 写真を 撮ってもいいです。
B. ここで 写真を 撮っています。
C. ここで 写真を 撮ってはいけません。
3. Muốn nói “Tôi biết bạn Tanaka”.
A. 田中さんを 知っています。
B. 田中さんを 知ります。
C. 田中さんを 知ってください。
4. Muốn nói “Tôi sống ở Tokyo”.
A. 東京で 住んでいます。
B. 東京に 住んでいます。
C. 東京を 住んでいます。
5. Muốn nói “Không, tôi không biết”.
A. いいえ、知りません。
B. いいえ、知ります。
C. いいえ、知ってください。
Hãy viết câu trả lời phù hợp với các câu hỏi sau:
Thể て là nền tảng của cả Vてもいいです và Vてはいけません.
Học viên nên luyện theo từng chuỗi:
使います → 使って → 使ってもいいですか。
撮ります → 撮って → 撮ってはいけません。
住みます → 住んで → 住んでいます。
Cách học này giúp người học vừa nhớ cách chia động từ, vừa vận dụng được ngay vào câu hoàn chỉnh.
Hãy tưởng tượng mình đang ở lớp học, thư viện, ký túc xá hoặc nơi công cộng.
Ví dụ:
ここに 座ってもいいですか。
Tôi có thể ngồi ở đây không?
このパソコンを 使ってもいいですか。
Tôi có thể sử dụng máy tính này không?
写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh không?
Sau đó luyện hai cách trả lời:
はい、どうぞ。
すみません、ちょっと…。
Việc luyện theo tình huống sẽ giúp học viên ứng dụng mẫu câu tự nhiên hơn.
Có thể sử dụng hình ảnh biển báo để luyện các câu:
ここで たばこを 吸ってはいけません。
Không được hút thuốc ở đây.
ここに 車を 止めてはいけません。
Không được đỗ xe ở đây.
写真を 撮ってはいけません。
Không được chụp ảnh.
Khi kết hợp biển báo với mẫu ngữ pháp, học viên sẽ dễ ghi nhớ hơn.
Học viên nên tự đặt ba câu với ba ý nghĩa khác nhau:
今、日本語を 勉強しています。
Bây giờ tôi đang học tiếng Nhật.
私は タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.
父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc tại ngân hàng.
Ba câu đều dùng Vています, nhưng có sự khác nhau về ý nghĩa.
Bài 15 rất phù hợp để luyện đoạn giới thiệu cá nhân ngắn.
Ví dụ:
私は ベトナム人です。
Tôi là người Việt Nam.
タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.
ハシグループで 日本語を 勉強しています。
Tôi đang theo học tiếng Nhật tại Hashi Group.
父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc tại ngân hàng.
兄は 日本に 住んでいます。
Anh trai tôi sống ở Nhật Bản.
Học viên có thể thay thế các thông tin này bằng hoàn cảnh thật của mình để luyện nói.
| Từ vựng | Nghĩa tiếng Việt |
|---|---|
| 立ちます | Đứng |
| 座ります | Ngồi |
| 使います | Sử dụng |
| 置きます | Đặt, để |
| 作ります | Làm, chế tạo, sản xuất |
| 売ります | Bán |
| 知ります | Biết được |
| 住みます | Sinh sống, cư trú |
| 研究します | Nghiên cứu |
| 知っています | Biết |
| 知りません | Không biết |
| 住んでいます | Đang sinh sống |
| 働いています | Đang làm việc, làm nghề |
| 結婚しています | Đã kết hôn |
| 結婚していません | Chưa kết hôn |
| 持っています | Có, sở hữu |
| 資料 | Tài liệu |
| カタログ | Danh mục sản phẩm |
| 時刻表 | Bảng giờ tàu, xe |
| 服 | Quần áo |
| 製品 | Sản phẩm |
| ソフト | Phần mềm |
| 専門 | Chuyên môn |
| 歯医者 | Nha sĩ |
| 床屋 | Hiệu cắt tóc |
| プレイガイド | Quầy bán vé |
| 独身 | Độc thân |
| 特に | Đặc biệt |
| 思い出します | Nhớ lại |
| ご家族 | Gia đình của người khác |
| 高校 | Trường trung học phổ thông |
| 大学 | Trường đại học |
| 会社 | Công ty |
| 銀行 | Ngân hàng |
| 病院 | Bệnh viện |
| たばこ | Thuốc lá |
| 写真 | Ảnh |
| パソコン | Máy tính cá nhân |
| 電話番号 | Số điện thoại |
| 機械 | Máy móc |
| いけません | Không được |
| どうぞ | Xin mời |
| すみません | Xin lỗi |
| いいですよ | Được, không sao |
| 大丈夫です | Không sao, ổn |
| まだ | Vẫn chưa |
Ngữ pháp Minna no Nihongo Bài 15 giúp người học mở rộng cách sử dụng thể て thông qua ba nhóm nội dung quan trọng: xin phép, cấm đoán và diễn đạt trạng thái đang duy trì.
Đầu tiên, mẫu Vてもいいですか giúp học viên biết cách xin phép trước khi thực hiện hành động. Đây là mẫu câu cần thiết trong cuộc sống hằng ngày, đặc biệt khi học tập hoặc sinh sống tại Nhật Bản.
Thứ hai, mẫu Vてはいけません được sử dụng để diễn đạt hành động không được phép thực hiện. Học viên cần hiểu rõ sự khác nhau giữa cho phép và cấm đoán, đồng thời chú ý sắc thái giao tiếp để sử dụng phù hợp.
Cuối cùng, Bài 15 mở rộng cách dùng Vています. Khác với Bài 14 chủ yếu nói về hành động đang xảy ra, Bài 15 còn dùng mẫu này để diễn đạt tình trạng hiện tại, nơi sinh sống, tình trạng hôn nhân, công việc hoặc hoạt động lâu dài.
Đặc biệt, học viên cần ghi nhớ những mẫu quan trọng như 知っています / 知りません, 住んでいます, 結婚しています, 持っています và 働いています.
Để học tốt Bài 15, học viên nên luyện tập bằng những tình huống thật như xin phép sử dụng đồ vật, đọc hiểu biển báo, giới thiệu nơi ở, nghề nghiệp và gia đình bằng tiếng Nhật.
Khi nắm chắc Bài 15, học viên sẽ có nền tảng thuận lợi để học tiếp Minna no Nihongo Bài 16, trong đó tập trung vào cách nối các hành động bằng thể て, diễn đạt trình tự thực hiện và kết hợp nhiều thông tin trong một câu.
Nếu bạn đang là học sinh THPT, sinh viên hoặc người đi làm và muốn bắt đầu học tiếng Nhật từ con số 0, việc học chắc ngữ pháp theo từng bài trong giáo trình Minna no Nihongo sẽ giúp xây dựng nền tảng tiếng Nhật rõ ràng và có hệ thống.
Bài 15 là một bài học có tính ứng dụng cao vì học viên bắt đầu biết cách xin phép, hiểu những điều bị cấm và giới thiệu trạng thái, nơi sinh sống, công việc bằng tiếng Nhật.
Đây đều là những kỹ năng hữu ích đối với những bạn có định hướng du học Nhật Bản hoặc mong muốn sử dụng tiếng Nhật trong công việc và cuộc sống.
Tại Hashi Group, chương trình đào tạo tiếng Nhật sơ cấp được xây dựng phù hợp với người mới bắt đầu. Học viên được hướng dẫn ngữ pháp kết hợp với thực hành phát âm, luyện hội thoại và ứng dụng vào các tình huống gần gũi trong đời sống.
LIÊN HỆ TƯ VẤN
Để biết thêm chi tiết về các chương trình du học hoặc đào tạo ngoại ngữ, hãy liên hệ với Hashi Group:
Có thể bạn quan tâm: