Ngữ pháp Minna no Nihongo Bài 15: Xin phép, cấm đoán và trạng thái

Ngữ pháp Minna no Nihongo Bài 15: Học cách xin phép, nói điều bị cấm và mô tả trạng thái

Sau khi hoàn thành Minna no Nihongo Bài 14, học viên đã biết cách chuyển động từ sang thể て và sử dụng các mẫu Vてください để đưa ra lời yêu cầu, Vています để nói về hành động đang diễn ra và Vましょうか để đề nghị giúp đỡ người khác.

Sang Minna no Nihongo Bài 15, người học tiếp tục sử dụng thể て nhưng với những chức năng giao tiếp mới: xin phép làm một việc, nói những điều không được phép thực hiện và mô tả trạng thái đang duy trì của người hoặc sự vật.

Đây là bài học có tính ứng dụng rất cao, đặc biệt với những bạn đang chuẩn bị du học Nhật Bản. Trong cuộc sống hằng ngày tại Nhật, học viên sẽ thường xuyên gặp các tình huống cần hỏi xin phép như “Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?”, “Tôi có thể sử dụng máy tính này không?”, hoặc phải hiểu những quy định như “Không được hút thuốc”, “Không được chụp ảnh”.

Ngoài ra, Bài 15 còn giúp học viên biết cách giới thiệu hoàn cảnh bản thân và gia đình như “Tôi sống ở Thái Nguyên”, “Bố tôi làm việc tại ngân hàng”, “Anh trai tôi đã kết hôn” hoặc “Tôi biết người đó”.

Nếu Bài 14 tập trung vào hành động đang xảy ra, thì Bài 15 mở rộng Vています để mô tả trạng thái, nơi sinh sống và công việc mang tính lâu dài.


Mục lục [Hiển thị] [Ẩn]

Mục tiêu cần đạt sau khi học Minna no Nihongo Bài 15

Sau khi học xong Bài 15, học viên nên đạt được những mục tiêu sau:

Nội dungMục tiêu
Ôn tập thể てCủng cố cách chia động từ thành thể て
VてもいいですBiết diễn đạt một hành động được phép thực hiện
VてもいいですかBiết hỏi xin phép trước khi thực hiện hành động
VてはいけませんBiết nói một hành động không được phép thực hiện
VていますBiết diễn đạt trạng thái đang duy trì
Nを 知っていますBiết nói mình biết một người hoặc thông tin nào đó
Nを 知りませんBiết diễn đạt không biết
場所に 住んでいますBiết nói đang sinh sống ở đâu
結婚していますBiết nói tình trạng đã kết hôn
Nを 持っていますBiết nói đang có hoặc sở hữu đồ vật
場所で 働いていますBiết giới thiệu nơi làm việc
Vています chỉ nghề nghiệpBiết nói về công việc hoặc hoạt động lâu dài
Hội thoại cơ bảnBiết xin phép, nói quy định và giới thiệu hoàn cảnh cá nhân

Tổng hợp ngữ pháp trọng tâm Minna no Nihongo Bài 15

1. Ôn tập cách chia động từ thể て

Khái niệm

Trong Minna no Nihongo Bài 15, các mẫu ngữ pháp đều sử dụng những động từ đã được chuyển sang thể て.

Vì vậy, học viên cần ôn lại quy tắc chia động từ từ Bài 14 trước khi học các mẫu mới.

Bảng ôn tập

Nhóm động từQuy tắcVí dụ
Nhóm I: い・ち・りChuyển thành って使います → 使って
Nhóm I: み・び・にChuyển thành んで飲みます → 飲んで
Nhóm I: きChuyển thành いて書きます → 書いて
Nhóm I: ぎChuyển thành いで泳ぎます → 泳いで
Nhóm I: しChuyển thành して話します → 話して
Ngoại lệ nhóm I行きます → 行って行って
Nhóm IIBỏ ます và thêm て食べます → 食べて
Nhóm IIIChia bất quy tắcします → して
Nhóm IIIChia bất quy tắc来ます → 来て

Ví dụ ứng dụng

使います → 使って → 使ってもいいですか。
Có được sử dụng không?

撮ります → 撮って → 撮ってはいけません。
Không được chụp.

住みます → 住んで → 住んでいます。
Đang sinh sống.

Cách hiểu đơn giản

Học viên nên ghi nhớ rằng thể て là nền tảng, còn những thành phần đứng sau quyết định ý nghĩa của cả mẫu câu.

Ví dụ, cùng một động từ 使います:

使ってください。
Xin hãy sử dụng.

使ってもいいです。
Được phép sử dụng.

使ってはいけません。
Không được sử dụng.


2. Mẫu câu Vてもいいです

Cấu trúc

Động từ thể て + もいいです。

Ý nghĩa

Được phép làm gì đó.

Có thể làm gì đó.

Mẫu Vてもいいです dùng để diễn đạt rằng một hành động được cho phép thực hiện trong hoàn cảnh hoặc theo quy định nhất định.

Ví dụ

ここで 写真を 撮ってもいいです。
Được phép chụp ảnh ở đây.

このパソコンを 使ってもいいです。
Được phép sử dụng máy tính này.

ここに 座ってもいいです。
Được phép ngồi ở đây.

この本を 読んでもいいです。
Được phép đọc quyển sách này.

教室に 入ってもいいです。
Được phép vào lớp học.

Cách hiểu đơn giản

Trong tiếng Việt, chúng ta thường nói:

“Được phép làm gì.”

Trong tiếng Nhật:

Vてもいいです。

Ví dụ:

入ります – Vào.

Chuyển sang thể て:

入って

Thêm もいいです:

入ってもいいです。

Nghĩa là:

Được phép vào.

Lưu ý

Vてもいいです nói về sự cho phép, không phải khả năng thực hiện hành động.

Ví dụ:

ここで 写真を 撮ってもいいです。

Có nghĩa là “Ở đây được phép chụp ảnh”, không phải “Tôi có khả năng chụp ảnh”.


3. Mẫu câu Vてもいいですか

Cấu trúc

Động từ thể て + もいいですか。

Ý nghĩa

Tôi có thể làm gì đó không?

Tôi làm việc này có được không?

Đây là mẫu câu dùng để xin phép người khác trước khi thực hiện một hành động.

Ví dụ

ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?

このパソコンを 使ってもいいですか。
Tôi có thể sử dụng máy tính này không?

窓を 開けてもいいですか。
Tôi có thể mở cửa sổ không?

ここに 座ってもいいですか。
Tôi có thể ngồi ở đây không?

この本を 借りてもいいですか。
Tôi có thể mượn quyển sách này không?

Cách hiểu đơn giản

So sánh:

ここで 写真を 撮ります。
Tôi chụp ảnh ở đây.

ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?

Trong câu thứ hai, người nói không thông báo hành động mà đang hỏi xem hành động đó có được cho phép hay không.


4. Cách trả lời khi được hỏi xin phép

Khi nghe câu hỏi Vてもいいですか, có thể đồng ý hoặc từ chối tùy tình huống.

Trường hợp đồng ý

Câu trả lờiÝ nghĩa
はい、いいです。Vâng, được.
ええ、どうぞ。Vâng, xin mời.
はい、どうぞ。Vâng, cứ tự nhiên.
ええ、いいですよ。Vâng, được đấy.

Ví dụ hội thoại

A: この椅子に 座ってもいいですか。
Tôi có thể ngồi ở chiếc ghế này không?

B: ええ、どうぞ。
Vâng, xin mời.


A: このペンを 使ってもいいですか。
Tôi có thể sử dụng chiếc bút này không?

B: はい、どうぞ。
Vâng, cứ tự nhiên.

Trường hợp từ chối

Câu trả lờiÝ nghĩa
すみません、ちょっと…。Xin lỗi, hơi khó một chút...
すみませんが、だめです。Xin lỗi, nhưng không được.
いいえ、いけません。Không, không được phép.

Ví dụ hội thoại

A: ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?

B: すみません、ちょっと…。
Xin lỗi, hơi khó một chút...

Lưu ý về sắc thái lịch sự

Khi từ chối một lời xin phép thông thường, người Nhật thường dùng cách diễn đạt nhẹ nhàng thay vì nói quá trực tiếp.

いいえ、いけません mang sắc thái mạnh hơn, phù hợp khi cần thông báo rõ một hành động bị cấm hoặc trái quy định.


5. Mẫu câu Vてはいけません

Cấu trúc

Động từ thể て + はいけません。

Ý nghĩa

Không được làm gì.

Cấm làm gì.

Mẫu câu này dùng để diễn đạt những hành động bị cấm theo quy định hoặc không được phép thực hiện trong một hoàn cảnh nhất định.

Ví dụ

ここで たばこを 吸ってはいけません。
Không được hút thuốc ở đây.

この部屋で 写真を 撮ってはいけません。
Không được chụp ảnh trong phòng này.

教室で 食べてはいけません。
Không được ăn trong lớp học.

ここに 車を 止めてはいけません。
Không được đỗ xe ở đây.

この機械に 触ってはいけません。
Không được chạm vào máy này.

Cách hiểu đơn giản

Nếu muốn nói một hành động không được phép thực hiện, học viên dùng:

Vてはいけません。

Ví dụ:

吸います → 吸って

Thêm はいけません:

吸ってはいけません。

Nghĩa là:

Không được hút.

Lưu ý

Mẫu Vてはいけません mang sắc thái cấm đoán khá rõ.

Khi muốn nhờ một người đừng làm gì mà không phải thông báo lệnh cấm, tiếng Nhật còn có những mẫu khác nhẹ nhàng hơn. Học viên sẽ học Vないでください ở Bài 17.


6. Phân biệt Vてもいいです và Vてはいけません

Đây là hai mẫu câu quan trọng nhất về cho phép và cấm đoán trong Bài 15.

Bảng phân biệt

Mẫu câuÝ nghĩaChức năng
VてもいいですĐược phép làm gìCho phép
VてもいいですかCó được làm gì không?Xin phép
VてはいけませんKhông được làm gìCấm đoán

Ví dụ so sánh

ここで 写真を 撮ってもいいです。
Được phép chụp ảnh ở đây.

ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Có được phép chụp ảnh ở đây không?

ここで 写真を 撮ってはいけません。
Không được phép chụp ảnh ở đây.

Cách hiểu đơn giản

Chỉ cần thay đổi phần đứng sau thể て, ý nghĩa của câu đã thay đổi hoàn toàn.

撮ってもいいです – Được chụp.

撮ってもいいですか – Có được chụp không?

撮ってはいけません – Không được chụp.

Học viên cần đặc biệt chú ý sự khác biệt giữa も và は trong hai mẫu.


7. Ứng dụng mẫu xin phép và cấm đoán trong cuộc sống tại Nhật Bản

Những mẫu Vてもいいですか và Vてはいけません rất hữu ích khi học viên sinh sống, học tập hoặc đi du lịch tại Nhật Bản.

Trong lớp học

先生、辞書を 使ってもいいですか。
Thưa thầy/cô, em có được sử dụng từ điển không ạ?

授業中、電話を 使ってはいけません。
Trong giờ học, không được sử dụng điện thoại.

Trong thư viện

この本を 借りてもいいですか。
Tôi có thể mượn quyển sách này không?

図書館で 大きい声で 話してはいけません。
Không được nói chuyện lớn tiếng trong thư viện.

Trong ký túc xá

友だちを 部屋に 呼んでもいいですか。
Tôi có thể mời bạn đến phòng không?

ここで たばこを 吸ってはいけません。
Không được hút thuốc ở đây.

Khi tham quan

ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Có thể chụp ảnh ở đây không?

この展示品に 触ってはいけません。
Không được chạm vào hiện vật trưng bày này.

Lưu ý

Những câu trên là ví dụ luyện ngữ pháp, không có nghĩa là mọi lớp học, thư viện, ký túc xá hay địa điểm tham quan ở Nhật đều áp dụng cùng một quy định.

Khi sinh sống tại Nhật, du học sinh cần kiểm tra nội quy cụ thể của trường, nơi ở hoặc địa điểm mình đến.


8. Mẫu câu Vています chỉ trạng thái đang duy trì

Cấu trúc

Động từ thể て + います。

Ý nghĩa

Diễn đạt một trạng thái đang tồn tại hoặc được duy trì ở hiện tại.

Ở Bài 14, học viên đã học Vています với nghĩa hành động đang diễn ra.

Ví dụ:

今、ごはんを 食べています。
Bây giờ tôi đang ăn cơm.

Sang Bài 15, Vています còn được sử dụng để diễn đạt trạng thái hiện tại là kết quả của một hành động hoặc sự thay đổi đã xảy ra trước đó.

Ví dụ

私は 結婚しています。
Tôi đã kết hôn và hiện đang trong tình trạng có gia đình.

私は 大阪に 住んでいます。
Tôi đang sinh sống tại Osaka.

田中さんを 知っています。
Tôi biết bạn Tanaka.

私は 車を 持っています。
Tôi có một chiếc ô tô.

Cách hiểu đơn giản

Không phải cứ thấy Vています là dịch thành “đang làm gì”.

Ví dụ:

結婚しています không phải “đang tổ chức lễ cưới” trong cách dùng thông thường của Bài 15.

Mẫu này có nghĩa là:

Đã kết hôn và hiện vẫn đang trong trạng thái có gia đình.

Tương tự:

知っています – Biết.

住んでいます – Đang sinh sống.

持っています – Có, đang sở hữu.


9. Mẫu câu Nを 知っています

Cấu trúc

Danh từ を 知っています。

Ý nghĩa

Biết người, địa điểm hoặc thông tin N.

Động từ 知ります mang nghĩa “biết được, nhận biết”. Khi muốn diễn đạt trạng thái hiện tại “đã biết và vẫn biết”, tiếng Nhật thường dùng 知っています.

Ví dụ

田中さんを 知っています。
Tôi biết bạn Tanaka.

この人を 知っています。
Tôi biết người này.

先生の電話番号を 知っています。
Tôi biết số điện thoại của giáo viên.

この学校を 知っています。
Tôi biết ngôi trường này.

Cách hỏi

Nを 知っていますか。

Ví dụ

この人を 知っていますか。
Bạn có biết người này không?

先生の名前を 知っていますか。
Bạn có biết tên giáo viên không?

Cách hiểu đơn giản

Trong tiếng Nhật, khi muốn nói “Tôi biết người này”, không dùng 知ります như một câu diễn đạt trạng thái thông thường.

Nên nói:

この人を 知っています。


10. Dạng phủ định đặc biệt: 知りません

Cấu trúc

知っています → 知りません

Ý nghĩa

Không biết.

Đây là điểm đặc biệt mà học viên cần ghi nhớ trong Bài 15.

Đối với mẫu 知っています, khi muốn trả lời “không biết”, người Nhật thường dùng:

知りません

Thay vì chia máy móc thành 知っていません trong giao tiếp sơ cấp thông thường.

Ví dụ hội thoại

A: 田中さんを 知っていますか。
Bạn có biết bạn Tanaka không?

B: はい、知っています。
Vâng, tôi biết.


A: この人を 知っていますか。
Bạn có biết người này không?

B: いいえ、知りません。
Không, tôi không biết.

Bảng ghi nhớ

Câu hỏiTrả lời
知っていますか。はい、知っています。
知っていますか。いいえ、知りません。

Lưu ý

Ở trình độ N5, học viên nên ghi nhớ cặp:

知っています / 知りません

Cách nói 知っていません có thể xuất hiện trong một số ngữ cảnh tiếng Nhật nâng cao, nhưng không phải cách phủ định thông thường của “biết” trong những hội thoại cơ bản ở Bài 15.


11. Phân biệt 知っています và わかります

Hai mẫu này đều có thể được dịch sang tiếng Việt là “biết” hoặc “hiểu”, nhưng cách sử dụng khác nhau.

Bảng phân biệt

Mẫu câuNghĩa chínhVí dụ
知っていますBiết một thông tin, sự việc, người nào đó田中さんを 知っています。
わかりますHiểu một nội dung, ý nghĩa hoặc vấn đề日本語が わかります。

Ví dụ

田中さんを 知っています。
Tôi biết bạn Tanaka.

日本語が わかります。
Tôi hiểu tiếng Nhật.

この漢字が わかります。
Tôi hiểu chữ Hán này.

先生の電話番号を 知っています。
Tôi biết số điện thoại của giáo viên.

Lưu ý về trợ từ

知っています thường đi với を khi nói đối tượng được biết.

わかります thường đi với が khi nói điều được hiểu.

Học viên không nên sử dụng hai động từ này thay thế nhau trong mọi trường hợp.


12. Mẫu câu 場所に 住んでいます

Cấu trúc

Địa điểm に 住んでいます。

Ý nghĩa

Đang sinh sống ở địa điểm nào đó.

Động từ 住みます khi được sử dụng để nói về nơi đang sinh sống thường chuyển thành 住んでいます.

Ví dụ

私は タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.

リンさんは 東京に 住んでいます。
Bạn Linh đang sinh sống tại Tokyo.

兄は 大阪に 住んでいます。
Anh trai tôi đang sống tại Osaka.

私は ベトナムに 住んでいます。
Tôi đang sống ở Việt Nam.

Cách hỏi

どこに 住んでいますか。

Nghĩa là:

Bạn đang sống ở đâu?

Ví dụ hội thoại

A: どこに 住んでいますか。
Bạn đang sống ở đâu?

B: タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.

Cách hiểu đơn giản

Khi nói “Tôi sống tại Nhật Bản”, dùng:

日本に 住んでいます。

Lưu ý về trợ từ

Địa điểm sinh sống đi với trợ từ に.

Đúng:

大阪に 住んでいます。

Không dùng theo mẫu cơ bản:

大阪で 住んでいます。

Người học rất dễ nhầm vì đã biết trợ từ で dùng để chỉ địa điểm diễn ra hành động. Tuy nhiên, trong mẫu 住んでいます, cần dùng に.


13. Mẫu câu 結婚しています

Cấu trúc

結婚しています。

Ý nghĩa

Đã kết hôn.

Mẫu này dùng để nói về tình trạng hôn nhân hiện tại.

Ví dụ

兄は 結婚しています。
Anh trai tôi đã kết hôn.

田中さんは 結婚しています。
Bạn Tanaka đã kết hôn.

父と母は 結婚しています。
Bố mẹ tôi đã kết hôn.

Dạng phủ định

結婚していません。

Nghĩa là:

Chưa kết hôn / không ở trong tình trạng đã kết hôn.

Ví dụ

私は 結婚していません。
Tôi chưa kết hôn.

兄は まだ 結婚していません。
Anh trai tôi vẫn chưa kết hôn.

Phân biệt các cách nói

Tiếng NhậtÝ nghĩa
結婚しますKết hôn, sẽ kết hôn tùy ngữ cảnh
結婚しましたĐã kết hôn, nhấn mạnh sự kiện
結婚していますĐã kết hôn và hiện có gia đình
結婚していませんHiện không ở trong tình trạng đã kết hôn

Lưu ý

Trong Bài 15, 結婚しています được hiểu là trạng thái đã kết hôn đang tiếp diễn, không phải hành động cưới đang diễn ra trước mắt.


14. Mẫu câu Nを 持っています

Cấu trúc

Danh từ を 持っています。

Ý nghĩa

Có, đang sở hữu N.

Trong một số ngữ cảnh khác, 持っています cũng có thể nói về việc đang cầm hoặc mang một vật.

Ví dụ

私は 車を 持っています。
Tôi có một chiếc ô tô.

私は パソコンを 持っています。
Tôi có máy tính.

リンさんは 自転車を 持っています。
Bạn Linh có xe đạp.

兄は カメラを 持っています。
Anh trai tôi có máy ảnh.

Cách hỏi

Nを 持っていますか。

Ví dụ

車を 持っていますか。
Bạn có ô tô không?

はい、持っています。
Vâng, tôi có.

いいえ、持っていません。
Không, tôi không có.

Lưu ý

Trong mẫu này, khi nói một người đang sở hữu đồ vật, đối tượng thường đi với を.

Ví dụ:

パソコンを 持っています。

Không dùng:

パソコンが 持っています。


15. Phân biệt Nがあります và Nを持っています

Hai mẫu câu này đều có thể mang nghĩa “có” nhưng trọng tâm khác nhau.

Mẫu Nがあります

Dùng để nói sự tồn tại hoặc có sẵn một đồ vật, sự việc.

うちに パソコンが あります。
Ở nhà có máy tính.

Mẫu Nを持っています

Dùng để nói ai đó có, sở hữu hoặc đang giữ một vật.

私は パソコンを 持っています。
Tôi có máy tính.

Bảng phân biệt

Mẫu câuÝ nghĩaTrọng tâm
NがありますCó NSự tồn tại của đồ vật
Nを持っていますCó/sở hữu NNgười có hoặc giữ đồ vật

Ví dụ

教室に パソコンが あります。
Trong lớp học có máy tính.

先生は パソコンを 持っています。
Giáo viên có máy tính.

Học viên nên xác định mình muốn nói “ở đâu có gì” hay “ai sở hữu gì” để lựa chọn mẫu phù hợp.


16. Mẫu câu 場所で 働いています

Cấu trúc

Địa điểm / Công ty で 働いています。

Ý nghĩa

Đang làm việc tại địa điểm hoặc công ty nào đó.

Mẫu này thường được sử dụng khi nói về công việc hoặc nơi làm việc hiện tại.

Ví dụ

父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc ở ngân hàng.

母は 病院で 働いています。
Mẹ tôi làm việc ở bệnh viện.

兄は 日本の会社で 働いています。
Anh trai tôi làm việc tại một công ty Nhật Bản.

田中さんは 東京で 働いています。
Bạn Tanaka làm việc tại Tokyo.

Cách hỏi

どこで 働いていますか。

Nghĩa là:

Bạn làm việc ở đâu?

Ví dụ hội thoại

A: お父さんは どこで 働いていますか。
Bố bạn làm việc ở đâu?

B: 銀行で 働いています。
Bố tôi làm ở ngân hàng.

Lưu ý

Mẫu 働いています trong trường hợp này thường nói về công việc đang được duy trì, không nhất thiết là người đó đang làm việc ngay tại thời điểm nói.


17. Mẫu câu Vています chỉ công việc hoặc hoạt động lâu dài

Cấu trúc

Động từ thể て + います。

Ý nghĩa

Đang làm một công việc, hoạt động hoặc duy trì một thói quen trong một giai đoạn.

Đây là cách dùng mở rộng của Vています trong Bài 15.

Ví dụ

私は ハシグループで 日本語を 勉強しています。
Tôi đang theo học tiếng Nhật tại Hashi Group.

父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc tại ngân hàng.

姉は 大学で 日本語を 教えています。
Chị gái tôi dạy tiếng Nhật tại trường đại học.

兄は 大学で 経済を 研究しています。
Anh trai tôi nghiên cứu kinh tế tại trường đại học.

この店は 日本の製品を 売っています。
Cửa hàng này bán các sản phẩm Nhật Bản.

Cách hiểu đơn giản

So sánh:

今、日本語を 勉強しています。
Bây giờ tôi đang học tiếng Nhật.

Đây là hành động đang diễn ra.

私は ハシグループで 日本語を 勉強しています。
Tôi đang theo học tiếng Nhật tại Hashi Group.

Câu này có thể diễn đạt việc học đang được duy trì trong một thời gian, không nhất thiết đang ngồi học ngay lúc nói.


18. Phân biệt ba cách sử dụng Vています

Sau Bài 14 và Bài 15, học viên cần phân biệt được ba cách dùng phổ biến của Vています.

Cách 1: Hành động đang diễn ra

今、ごはんを 食べています。
Bây giờ tôi đang ăn cơm.

Đây là cách dùng đã học ở Bài 14.

Cách 2: Trạng thái đang duy trì

私は 結婚しています。
Tôi đã kết hôn.

私は 大阪に 住んでいます。
Tôi đang sinh sống tại Osaka.

Cách 3: Công việc hoặc hoạt động lâu dài

父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc ở ngân hàng.

姉は 大学で 勉強しています。
Chị gái tôi đang theo học đại học.

Bảng tổng hợp

Cách dùngÝ nghĩaVí dụ
Hành động đang diễn raĐang thực hiện ngay lúc nói今、本を 読んでいます。
Trạng thái duy trìTrạng thái hiện tại có nguồn gốc từ một sự kiện trước đó結婚しています。
Công việc/hoạt động lâu dàiCông việc hoặc hoạt động đang được duy trì銀行で 働いています。

Cách ghi nhớ

Không nên dịch Vています thành “đang” trong tất cả trường hợp.

Khi gặp mẫu này, cần nhìn vào ý nghĩa của động từ và ngữ cảnh của câu.


19. Mẫu câu hỏi giới thiệu gia đình và nghề nghiệp

Trong Bài 15, những mẫu ngữ pháp đã học có thể được kết hợp để giới thiệu gia đình, nơi sinh sống và công việc.

Hỏi nơi sinh sống

どこに 住んでいますか。
Bạn sống ở đâu?

タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.

Hỏi nghề nghiệp

お仕事は 何ですか。
Công việc của bạn là gì?

日本語の先生です。
Tôi là giáo viên tiếng Nhật.

Hỏi nơi làm việc

どこで 働いていますか。
Bạn làm việc ở đâu?

学校で 働いています。
Tôi làm việc ở trường.

Hỏi tình trạng hôn nhân

結婚していますか。
Bạn đã kết hôn chưa?

はい、結婚しています。
Vâng, tôi đã kết hôn.

Lưu ý giao tiếp

Những câu hỏi về nghề nghiệp và nơi sinh sống thường xuất hiện trong giao tiếp làm quen. Tuy nhiên, câu hỏi về tình trạng hôn nhân có thể mang tính riêng tư, vì vậy nên cân nhắc mức độ thân thiết trước khi sử dụng.


20. Từ nghi vấn và mẫu hỏi thường gặp trong Bài 15

Mẫu hỏiNghĩa tiếng ViệtVí dụ
VてもいいですかCó được làm gì không?写真を 撮ってもいいですか。
どこに 住んでいますかSống ở đâu?どこに 住んでいますか。
どこで 働いていますかLàm việc ở đâu?どこで 働いていますか。
Nを 知っていますかCó biết N không?この人を 知っていますか。
Nを 持っていますかCó N không?車を 持っていますか。
結婚していますかĐã kết hôn chưa?結婚していますか。
お仕事は 何ですかNghề nghiệp là gì?お仕事は 何ですか。
何を 売っていますかĐang bán gì?この店は 何を 売っていますか。

Ví dụ

ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh ở đây không?

どこに 住んでいますか。
Bạn đang sống ở đâu?

何を 売っていますか。
Đang bán gì?

この人を 知っていますか。
Bạn có biết người này không?


21. Hội thoại mẫu Minna no Nihongo Bài 15

Hội thoại 1: Xin phép sử dụng máy tính

A: すみません。このパソコンを 使ってもいいですか。
Xin lỗi, tôi có thể sử dụng chiếc máy tính này không?

B: はい、どうぞ。
Vâng, cứ tự nhiên.

A: ありがとうございます。
Cảm ơn bạn.

B: どういたしまして。
Không có gì.


Hội thoại 2: Xin phép chụp ảnh

A: すみません。ここで 写真を 撮ってもいいですか。
Xin lỗi, ở đây có được phép chụp ảnh không?

B: すみません。ここでは 写真を 撮ってはいけません。
Xin lỗi, ở đây không được phép chụp ảnh.

A: わかりました。ありがとうございます。
Tôi hiểu rồi. Cảm ơn bạn.


Hội thoại 3: Hỏi nơi sinh sống

A: リンさんは どこに 住んでいますか。
Bạn Linh sống ở đâu?

B: タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.

A: ご家族も タイグエンに 住んでいますか。
Gia đình bạn cũng sống ở Thái Nguyên à?

B: はい、そうです。
Vâng, đúng vậy.


Hội thoại 4: Hỏi nghề nghiệp của bố mẹ

A: お父さんは どこで 働いていますか。
Bố bạn làm việc ở đâu?

B: 銀行で 働いています。
Bố tôi làm ở ngân hàng.

A: お母さんは?
Còn mẹ bạn?

B: 病院で 働いています。
Mẹ tôi làm ở bệnh viện.


Hội thoại 5: Hỏi biết người nào đó không

A: 田中先生を 知っていますか。
Bạn có biết thầy/cô Tanaka không?

B: はい、知っています。
Vâng, tôi biết.

A: 佐藤先生も 知っていますか。
Bạn cũng biết thầy/cô Sato không?

B: いいえ、知りません。
Không, tôi không biết.


Hội thoại 6: Hỏi về gia đình

A: お兄さんは 結婚していますか。
Anh trai bạn đã kết hôn chưa?

B: はい、結婚しています。
Rồi, anh ấy đã kết hôn.

A: どこに 住んでいますか。
Anh ấy sống ở đâu?

B: 東京に 住んでいます。
Anh ấy sống ở Tokyo.


22. Bảng tổng hợp mẫu câu Minna no Nihongo Bài 15

Mẫu câuÝ nghĩaVí dụ
VてもいいですĐược phép làm gìここで 写真を 撮ってもいいです。
VてもいいですかCó được làm gì không?ここに 座ってもいいですか。
はい、どうぞVâng, xin mờiはい、どうぞ。
VてはいけませんKhông được làm gìここで 吸ってはいけません。
VていますTrạng thái duy trì結婚しています。
Nを 知っていますBiết N田中さんを 知っています。
Nを 知りませんKhông biết Nこの人を 知りません。
場所に 住んでいますSinh sống tại địa điểm大阪に 住んでいます。
結婚していますĐã kết hôn兄は 結婚しています。
結婚していませんChưa kết hôn私は 結婚していません。
Nを 持っていますCó/sở hữu N車を 持っています。
場所で 働いていますLàm việc tại địa điểm銀行で 働いています。
Vています (công việc)Duy trì nghề nghiệp/hoạt động大学で 日本語を 教えています。

23. Lỗi thường gặp khi học Minna no Nihongo Bài 15

Quên chuyển động từ sang thể て

Sai:

写真を 撮りますもいいですか。

Đúng:

写真を 撮ってもいいですか。

Cần chuyển động từ sang thể て trước khi thêm もいいですか.


Nhầm てもいいです và てはいけません

Vてもいいです mang nghĩa được phép.

Vてはいけません mang nghĩa không được phép.

Ví dụ:

ここで 食べてもいいです。
Được phép ăn ở đây.

ここで 食べてはいけません。
Không được phép ăn ở đây.

Hai mẫu này có ý nghĩa đối lập nên cần ghi nhớ chính xác.


Dùng Vてはいけません quá mạnh

Vてはいけません thường dùng với các quy định, điều cấm.

Nếu chỉ muốn nhờ người khác không thực hiện một hành động, cần cân nhắc ngữ cảnh vì mẫu này có thể tạo cảm giác khá cứng.

Ví dụ:

ここで 写真を 撮ってはいけません。
Không được chụp ảnh ở đây.

Câu này phù hợp khi thông báo quy định cấm chụp ảnh.


Dịch mọi Vています thành “đang làm”

Sai về cách hiểu:

結婚しています。
Đang làm đám cưới.

Cách hiểu thông thường trong Bài 15:

Đã kết hôn, hiện có gia đình.

Tương tự:

住んでいます – Đang sinh sống.

知っています – Biết.

働いています – Đang làm việc, có công việc tại một nơi nào đó.


Phủ định 知っています thành 知っていません

Khi muốn nói “không biết”, dạng thông thường trong Bài 15 là:

知りません。

Ví dụ:

いいえ、知りません。
Không, tôi không biết.

Học viên nên ghi nhớ riêng cặp:

知っています / 知りません


Nhầm trợ từ trong mẫu 住んでいます

Đúng:

大阪に 住んでいます。

Không nên dùng theo mẫu cơ bản:

大阪で 住んでいます。

Vì nơi sinh sống thường được đánh dấu bằng に.


Nhầm 住んでいます và 働いています

住んでいます dùng để nói nơi sinh sống.

働いています dùng để nói nơi làm việc.

Ví dụ:

東京に 住んでいます。
Tôi sống ở Tokyo.

東京で 働いています。
Tôi làm việc ở Tokyo.

Chú ý sự khác biệt giữa trợ từ に và で.


Nhầm あります và 持っています

車が あります。
Có ô tô.

車を 持っています。
Tôi có/sở hữu ô tô.

Không nên dùng nhầm trợ từ が và を trong những mẫu câu này.


24. Bài tập luyện tập Minna no Nihongo Bài 15

Bài tập 1: Dịch sang tiếng Nhật

Hãy dịch các câu sau sang tiếng Nhật:

  1. Tôi có thể ngồi ở đây không?
  2. Tôi có thể sử dụng chiếc máy tính này không?
  3. Không được hút thuốc ở đây.
  4. Không được chụp ảnh trong phòng này.
  5. Tôi sống ở Thái Nguyên.
  6. Bố tôi làm việc tại ngân hàng.
  7. Anh trai tôi đã kết hôn.
  8. Tôi biết người này.
  9. Tôi không biết bạn Tanaka.
  10. Tôi có một chiếc máy tính.

Gợi ý đáp án

  1. ここに 座ってもいいですか。
  2. このパソコンを 使ってもいいですか。
  3. ここで たばこを 吸ってはいけません。
  4. この部屋で 写真を 撮ってはいけません。
  5. タイグエンに 住んでいます。
  6. 父は 銀行で 働いています。
  7. 兄は 結婚しています。
  8. この人を 知っています。
  9. 田中さんを 知りません。
  10. パソコンを 持っています。

Bài tập 2: Chuyển động từ sang mẫu thích hợp

Hoàn thành các câu sau bằng cách chia động từ.

  1. ここで 写真を(撮ります → ______)もいいですか。
  2. このパソコンを(使います → ______)もいいですか。
  3. ここに 車を(止めます → ______)はいけません。
  4. 東京に(住みます → ______)います。
  5. 銀行で(働きます → ______)います。
  6. 兄は(結婚します → ______)います。
  7. この人を(知ります → ______)います。
  8. 私は 車を(持ちます → ______)います。

Gợi ý đáp án

  1. 撮って
  2. 使って
  3. 止めて
  4. 住んで
  5. 働いて
  6. 結婚して
  7. 知って
  8. 持って

Bài tập 3: Chọn trợ từ đúng

Chọn trợ từ phù hợp: に・で・を・が

  1. 私は 大阪(   )住んでいます。
  2. 父は 銀行(   )働いています。
  3. この人(   )知っています。
  4. 私は 車(   )持っています。
  5. ここ(   )写真を 撮ってもいいですか。
  6. 教室(   )パソコン(   )あります。

Gợi ý đáp án

  1. に
  2. で
  3. を
  4. を
  5. で
  6. に・が

Bài tập 4: Chọn đáp án đúng

1. Muốn nói “Tôi có thể mượn quyển sách này không?”

A. この本を 借りてください。
B. この本を 借りてもいいですか。
C. この本を 借りてはいけません。

2. Muốn nói “Không được chụp ảnh ở đây”.

A. ここで 写真を 撮ってもいいです。
B. ここで 写真を 撮っています。
C. ここで 写真を 撮ってはいけません。

3. Muốn nói “Tôi biết bạn Tanaka”.

A. 田中さんを 知っています。
B. 田中さんを 知ります。
C. 田中さんを 知ってください。

4. Muốn nói “Tôi sống ở Tokyo”.

A. 東京で 住んでいます。
B. 東京に 住んでいます。
C. 東京を 住んでいます。

5. Muốn nói “Không, tôi không biết”.

A. いいえ、知りません。
B. いいえ、知ります。
C. いいえ、知ってください。

Gợi ý đáp án

  1. B
  2. C
  3. A
  4. B
  5. A

Bài tập 5: Viết câu trả lời

Hãy viết câu trả lời phù hợp với các câu hỏi sau:

  1. ここに 座ってもいいですか。 (Đồng ý)
  2. ここで 写真を 撮ってもいいですか。 (Từ chối vì có quy định cấm)
  3. どこに 住んでいますか。 (Sống ở Thái Nguyên)
  4. 田中さんを 知っていますか。 (Không biết)
  5. 車を 持っていますか。 (Không có)

Gợi ý đáp án

  1. はい、どうぞ。
  2. いいえ、ここで 写真を 撮ってはいけません。
  3. タイグエンに 住んでいます。
  4. いいえ、知りません。
  5. いいえ、持っていません。

25. Cách học tốt ngữ pháp Minna no Nihongo Bài 15

Ôn tập thể て trước khi học mẫu mới

Thể て là nền tảng của cả Vてもいいです và Vてはいけません.

Học viên nên luyện theo từng chuỗi:

使います → 使って → 使ってもいいですか。

撮ります → 撮って → 撮ってはいけません。

住みます → 住んで → 住んでいます。

Cách học này giúp người học vừa nhớ cách chia động từ, vừa vận dụng được ngay vào câu hoàn chỉnh.


Luyện xin phép bằng tình huống thực tế

Hãy tưởng tượng mình đang ở lớp học, thư viện, ký túc xá hoặc nơi công cộng.

Ví dụ:

ここに 座ってもいいですか。
Tôi có thể ngồi ở đây không?

このパソコンを 使ってもいいですか。
Tôi có thể sử dụng máy tính này không?

写真を 撮ってもいいですか。
Tôi có thể chụp ảnh không?

Sau đó luyện hai cách trả lời:

はい、どうぞ。

すみません、ちょっと…。

Việc luyện theo tình huống sẽ giúp học viên ứng dụng mẫu câu tự nhiên hơn.


Học câu cấm đoán bằng biển báo

Có thể sử dụng hình ảnh biển báo để luyện các câu:

ここで たばこを 吸ってはいけません。
Không được hút thuốc ở đây.

ここに 車を 止めてはいけません。
Không được đỗ xe ở đây.

写真を 撮ってはいけません。
Không được chụp ảnh.

Khi kết hợp biển báo với mẫu ngữ pháp, học viên sẽ dễ ghi nhớ hơn.


Phân biệt Vています bằng ngữ cảnh

Học viên nên tự đặt ba câu với ba ý nghĩa khác nhau:

今、日本語を 勉強しています。
Bây giờ tôi đang học tiếng Nhật.

私は タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.

父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc tại ngân hàng.

Ba câu đều dùng Vています, nhưng có sự khác nhau về ý nghĩa.


Luyện giới thiệu bản thân và gia đình

Bài 15 rất phù hợp để luyện đoạn giới thiệu cá nhân ngắn.

Ví dụ:

私は ベトナム人です。
Tôi là người Việt Nam.

タイグエンに 住んでいます。
Tôi sống ở Thái Nguyên.

ハシグループで 日本語を 勉強しています。
Tôi đang theo học tiếng Nhật tại Hashi Group.

父は 銀行で 働いています。
Bố tôi làm việc tại ngân hàng.

兄は 日本に 住んでいます。
Anh trai tôi sống ở Nhật Bản.

Học viên có thể thay thế các thông tin này bằng hoàn cảnh thật của mình để luyện nói.


26. Từ vựng nên nhớ trong Minna no Nihongo Bài 15

Từ vựngNghĩa tiếng Việt
立ちますĐứng
座りますNgồi
使いますSử dụng
置きますĐặt, để
作りますLàm, chế tạo, sản xuất
売りますBán
知りますBiết được
住みますSinh sống, cư trú
研究しますNghiên cứu
知っていますBiết
知りませんKhông biết
住んでいますĐang sinh sống
働いていますĐang làm việc, làm nghề
結婚していますĐã kết hôn
結婚していませんChưa kết hôn
持っていますCó, sở hữu
資料Tài liệu
カタログDanh mục sản phẩm
時刻表Bảng giờ tàu, xe
服Quần áo
製品Sản phẩm
ソフトPhần mềm
専門Chuyên môn
歯医者Nha sĩ
床屋Hiệu cắt tóc
プレイガイドQuầy bán vé
独身Độc thân
特にĐặc biệt
思い出しますNhớ lại
ご家族Gia đình của người khác
高校Trường trung học phổ thông
大学Trường đại học
会社Công ty
銀行Ngân hàng
病院Bệnh viện
たばこThuốc lá
写真Ảnh
パソコンMáy tính cá nhân
電話番号Số điện thoại
機械Máy móc
いけませんKhông được
どうぞXin mời
すみませんXin lỗi
いいですよĐược, không sao
大丈夫ですKhông sao, ổn
まだVẫn chưa

Kết luận

Ngữ pháp Minna no Nihongo Bài 15 giúp người học mở rộng cách sử dụng thể て thông qua ba nhóm nội dung quan trọng: xin phép, cấm đoán và diễn đạt trạng thái đang duy trì.

Đầu tiên, mẫu Vてもいいですか giúp học viên biết cách xin phép trước khi thực hiện hành động. Đây là mẫu câu cần thiết trong cuộc sống hằng ngày, đặc biệt khi học tập hoặc sinh sống tại Nhật Bản.

Thứ hai, mẫu Vてはいけません được sử dụng để diễn đạt hành động không được phép thực hiện. Học viên cần hiểu rõ sự khác nhau giữa cho phép và cấm đoán, đồng thời chú ý sắc thái giao tiếp để sử dụng phù hợp.

Cuối cùng, Bài 15 mở rộng cách dùng Vています. Khác với Bài 14 chủ yếu nói về hành động đang xảy ra, Bài 15 còn dùng mẫu này để diễn đạt tình trạng hiện tại, nơi sinh sống, tình trạng hôn nhân, công việc hoặc hoạt động lâu dài.

Đặc biệt, học viên cần ghi nhớ những mẫu quan trọng như 知っています / 知りません, 住んでいます, 結婚しています, 持っています và 働いています.

Để học tốt Bài 15, học viên nên luyện tập bằng những tình huống thật như xin phép sử dụng đồ vật, đọc hiểu biển báo, giới thiệu nơi ở, nghề nghiệp và gia đình bằng tiếng Nhật.

Khi nắm chắc Bài 15, học viên sẽ có nền tảng thuận lợi để học tiếp Minna no Nihongo Bài 16, trong đó tập trung vào cách nối các hành động bằng thể て, diễn đạt trình tự thực hiện và kết hợp nhiều thông tin trong một câu.


Học tiếng Nhật N5 tại Hashi Group

Nếu bạn đang là học sinh THPT, sinh viên hoặc người đi làm và muốn bắt đầu học tiếng Nhật từ con số 0, việc học chắc ngữ pháp theo từng bài trong giáo trình Minna no Nihongo sẽ giúp xây dựng nền tảng tiếng Nhật rõ ràng và có hệ thống.

Bài 15 là một bài học có tính ứng dụng cao vì học viên bắt đầu biết cách xin phép, hiểu những điều bị cấm và giới thiệu trạng thái, nơi sinh sống, công việc bằng tiếng Nhật.

Đây đều là những kỹ năng hữu ích đối với những bạn có định hướng du học Nhật Bản hoặc mong muốn sử dụng tiếng Nhật trong công việc và cuộc sống.

Tại Hashi Group, chương trình đào tạo tiếng Nhật sơ cấp được xây dựng phù hợp với người mới bắt đầu. Học viên được hướng dẫn ngữ pháp kết hợp với thực hành phát âm, luyện hội thoại và ứng dụng vào các tình huống gần gũi trong đời sống.

LIÊN HỆ TƯ VẤN

Để biết thêm chi tiết về các chương trình du học hoặc đào tạo ngoại ngữ, hãy liên hệ với Hashi Group:

Có thể bạn quan tâm:

Chia sẻ: